Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 10 czerwca, 2020

Bardzo szwedzkie słowa #2

Vobbar ni? Jeśli rozumiecie to pytanie, to bardzo możliwe, że czytaliście pierwszą część naszej serii o bardzo szwedzkich słowach, gdzie przybliżyłam Wam vobba, fika, mysa, panta i fika. Jak już się na pewno domyślacie, dziś przychodzę do Was z porcją kolejnych pięciu wyjątkowych szwedzkich słów, które nie mają swojego odpowiednika w polskim. Zaczynamy!

1. Planka

Słyszeliście być może angielskie plank czy planking, może nawet sami wykonywaliście to trudne ćwiczenie. A może kojarzycie to słowo z popularną swego czasu, ale momentami bardzo niebezpieczną zabawą polegającą na kładzeniu się na brzuchu, z rękami wzdłuż ciała, w pozycji przypominającej deskę, w miejscu publicznym. Cóż. Znów pudło, ale jesteśmy na dobrym tropie z tą deską. Ktoś, kto plankar, przyjmuje mniej więcej pozycję deski, tyle, że wertykalnie – na stojąco – aby przemknąć przez kontrolę biletową na stacjach metro i pociągu tuż za plecami kogoś innego. Cała ta dziwaczna gimnastyka tylko po to, żeby nie płacić za bilet. Jag hoppas att du INTE plankar! 😉

2. Festsnusa

Snusa pewnie znacie – czasownik snusa znaczy snusować, zażywać snus, czyli używkę na bazie tytoniu, popularną w Szwecji, Finlandii i Norwegii. Snusu nie palimy, tylko umieszczamy pod górną albo dolną wargą, żeby tytoń się wchłonął. Znacie też pewnie słowo fest, czyli impreza. Co nam z tego wychodzi? Snusować na imprezach! Czyli mamy do czynienia z okazyjnym snusare. Kimś, kto nie snusuje na co dzień, pozwala sobie na to tylko na imprezach – festsnusare.

3. Solkatt

To słowo pewnie się Wam spodoba i może przypomni zabawę z dzieciństwa 😊 Spójrzmy. Solkatt od razu chciałoby się przetłumaczyć dosłownie jako kot słoneczny. I można w tym dostrzec odrobinę logiki. To słowo ma bowiem związek ze… światłem! Bawiliście się w podstawówce w puszczanie zajączka? Linijkę, zegarek, teraz pewnie też ekran telefonu układamy pod takim kątem, żeby odbijane światło utworzyło małą plamkę światła, na przykład na ścianie. Oczywiście, trzeba przy tej zabawie uważać, bo można kogoś na moment pozbawić wzroku. W każdym razie, jak widzicie, nasz polski zajączek to szwedzki kot słoneczny. W wielu innych językach to zjawisko również jest nazwane od jakiegoś małego, szybko się poruszającego zwierzątka – np. w czeskim mamy prosiaczki, a w katalońskim szczurki : ) A Wy puszczaliście zajączki w dzieciństwie? Ja tak, i to nawet podczas lekcji… 😀 Ale do tego nie zachęcam!

4. Badkruka

– Właź do wody, jest już lato!

– Nigdy! Jest strasznie zimno!

– Woda ma 16 stopni, przestań marudzić, badkruka, i wskakuj!

Rozłóżmy słowo na czynniki pierwsze. Bada to kąpać się, myć się, kruka natomiast oznacza doniczkę (krukväxter – rośliny doniczkowe), dzban, albo… strachajło, tchórza. Czy więc badkruka to ktoś, kto po prostu boi się kąpieli? Prawie. To ktoś, kto odmawia kąpieli w zbiorniku wodnym. Czyli na przykład turysta z południa, który nie odważy się wejść do jeziora o temperaturze 10-ciu stopni. Przyznam Wam, że jedyny raz, kiedy miałam okazję wejść do szwedzkiego jeziora i odmówiłam, byłam ze znajomymi spoza Szwecji, więc nikt nie nazwał mnie badkruka. Ciekawa jestem, czy ktoś z Was został tak kiedyś nazwany! Dajcie znać w komentarzach!

5. Gubbe/gumma

Gubbe to staruszek, gumma to staruszka – w zależności od tego, czy wymówimy te słowa czułym, ciepłym tonem, czy tylko warkniemy na kogoś, mogą wyrażać troskę albo obelgę. Tak więc uwaga. Jednak gubbe i gumma budzi najwięcej emocji, gdy zwracamy się tymi słowami do… dzieci! Tak, w Szwecji bardzo normalne jest powiedzieć do synka „lille gubben”, a do dziewczynki „min lilla gumma”. Dla nas mówienie do trzylatka „mój mały staruszku” może brzmieć dziwnie, ale może dla jakiegoś narodu dziwnie brzmi nasze nazywanie dzieci żabkami i kotkami…

Jeszcze jeden krótki komentarz do tego: może przyszło Wam na myśl słowo jordgubbe, czyli dosłownie „ziemia” i „staruszek”, z czego wychodzi nam bardzo intuicyjna truskawka 😉 Oczywiście tak jest najłatwiej to słowo zapamiętać, nie do końca jednak możemy brać te słowa za etymologię słowa jordgubbe. Ale to już temat na kolejny wpis! 😉

Tymczasem widzimy się w jutrzejszym quizie! Koniecznie dajcie znać, czy znaliście któreś z dzisiaj wymienionych słów, czy je słyszeliście albo używacie, oraz, najważniejsze – czy w dzieciństwie puszczaliście słoneczne koty. Tfu, to jest, zajączki! 😀 Do zobaczenia!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja #184

Jak długo Szwecja będzie przewodniczyć Unii Europejskiej? Która adaptacja szwedzkiej powieści bije teraz rekordy popularności? Jakiego języka uczą się coraz chętniej szwedzcy studenci? Czy istnieje coś takiego jak szwedzkie reggae? Jak działają czaty oparte o ludzką inteligencję? I które badania najbardziej przyciągnęły uwagę ludzi w 2022 roku? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. […]

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #20 – Familjen Madrigal

Dziś czas na sześćdziesiąty (sextionde) film studia Disney, Encanto, który dostał Oscara w kategorii najlepszy film animowany (bästa animerade film). Tym samym po raz pierwszy pobił (slå) film Pixara, Luca, nominowanym w tej samej kategorii. Oba filmy zresztą bardzo polecam. Czym Encanto urzekło jury i widzów na całym świecie? Tym, jak wykorzystuje magiczny realizm (magisk […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #183

Co nowego na temat śmierci króla Karola XII odkryli badacze z Finlandii? Czy palacze będą musieli płacić za zniszczenia w mieszkaniach czynszowych spowodowane dymem papierosowym? Jak od nowego roku zmieniły się przepisy dotyczące wieku emerytalnego w Szwecji? Która grupa szwedzkich klientów woli zakupy stacjonarne od online? I czy latanie samolotem będzie kiedyś eko? Wszystko to […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie filmy z zimą w tle

Zima, choć coraz cieplejsza, potrwa jeszcze kilka miesięcy, a co za tym stoi – czeka nas wciąż sporo krótkich dni, gdzie Słońce zachodzi zbyt szybko. Najlepszym lekarstwem na tak prędko kończące się dni jest zawinięcie się w koc i dobry film, oczywiście po szwedzku! Przygotowałam dla Was zestawienie pięciu szwedzkich filmów, których akcja rozgrywa się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #182

Która kanapka została wybrana kanapką roku w Szwecji? Co najczęściej czytano w 2022 roku? Jak wzrosła akcyza na alkohol i tytoń? Dlaczego niechciane prezenty lądują w koszu na śmieci? I dlaczego stare szwedzkie drzewa wyginą? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie ciekawostki #1

Chcesz zabłysnąć ciekawymi faktami o Szwecji? To świetnie się składa, bo dziś poznasz ze mną pięć nieoczywistych faktów, które sprawią, że zakochasz się w Szwecji na nowo i zaciekawisz nią znajomych i przyjaciół. Zaczynamy! 1. Jedyne na świecie muzeum Jamesa Bonda Tak, dobrze widzisz! Postać Jamesa Bonda jest jedną z najbardziej kultowych w historii kina, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #181

Co ciekawego działo się w Szwecji w okresie świątecznym? Czy Mikołaje mieli dużo pracy? Jak plasowały się w tym roku ceny świątecznego jedzenia? Czy w tym czasie w w sklepach było mniej czy więcej personelu? I jak w świąteczną pomoc Ukrainie zaangażowały się szwedzkie fundacje? Oraz czy we wcześniejszych pandemicznych latach bożonarodzeniowe potrawy wyglądały inaczej? […]

Czytaj więcej

Szwedzkie kolędy: Nu tändas tusen juleljus – Śpiewaj z Humlą! #7

Nadszedł czas na specjalny, świąteczny odcinek Śpiewaj z Humlą! W zeszłym roku nauczyliśmy się śpiewać Midnatt råder, dziś chciałam Wam pokazać Nu tändas tusen juleljus. Ta kolęda została napisana w 1898 przez szwedzką pisarkę i kompozytorkę Emmy Köhler. W ciągu kolejnych lat stała się jedną z najczęściej śpiewanych piosenek świątecznych w Szwecji, a w 1986 […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #180

Jakie instytucje w Szwecji zaczną pd przyszłego roku pobierać opłatę za wstęp? Jak SJ rekompensuje klientom chaos biletowy przy świątecznych podróżach? I dlaczego prezent roku w Szwecji nie zadziwił badaczy zachowań konsumenckich? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie […]

Czytaj więcej

Fałszywi przyjaciele w szwedzkim! #4

      Hejsan! Nadszedł czas na czwartą odsłonę serii falska vänner, gdzie ogarniamy szwedzkie słówka łudząco podobne do wyrazów w polskim, angielskim, czy niemieckim, lecz o zupełnie innym znaczeniu. Do każdego słówka podlinkowałam Wam wymowę, bo ona jest kluczem do zapobiegania nieporozumieniom. Czy macie jakąś zabawną historię związaną z którymś z poniższych słów? Zaczynamy! 1. Hot […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #179

Jakiego odkrycia stulecia dokonano niedawno w Szwecji? Jak wiedzie się markom własnym sklepów? I gdzie w Szwecji pojawią się rurociągi wodorowe? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #12 – Jak zrobić placki ziemniaczane?

Mało co tak pomaga w chłodne, krótkie dni jak smaczne i ciepłe jedzenie. A że tutaj, na humlowym blogu, łączymy przyjemne z pożytecznym, to zapraszam Was to wspólnego gotowania i…powtarzania trybu rozkazującego! Dziś dowiecie się, jak zrobić placki ziemniaczane w wersji szwedzkiej, czyli raggmunk – z borówką brusznicą i mięsem (choć to oczywiście możecie pominąć). […]

Czytaj więcej