Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 22 kwietnia, 2020

Bardzo szwedzkie słowa #1

Hejsan hoppsan! Dziś zaprezentuję Wam listę pięciu szwedzkich słów, których nie da się jednym słowem przetłumaczyć na polski (chociaż możecie spróbować swoich sił i kreatywności w komentarzach:). Część na pewno znacie, ale może nie wiecie, skąd pochodzą, a część może być dla Was zupełnym zaskoczeniem. Zaczynamy!

1. Panta

Jeśli mieszkacie w Szwecji, zapewne recykling nie jest Wam obcy. W sklepach możemy znaleźć maszyny, do których wkładamy plastikowe butelki, żeby w zamian otrzymać kilka koron. Nie chodzi oczywiście o byle jakie butelki, a takie z napisem pant, czyli fant czy zastaw. Panta to czasownik oznaczający, że taką butelkę z napisem pant pakujemy do maszyny recyklingowej : ) Ktoś odważny wymyśli na to polski odpowiednik?

2. Lagom

Klasyk nad klasykami, lagom spędza sen z powiek tłumaczom i osobom, które chcą to słowo pokrótce wytłumaczyć innym, nie mającym pojęcia o szwedzkiej kulturze. Lagom doczekało się całych książek (np. Lagom. Szwedzka sztuka życia – Dunne Linnea; jak widzicie, nie przetłumaczono tego słowa) i międzynarodowej sławy. Lagom to nie za dużo, nie za mało, tylko tak w sam raz. Jesteście fanami tego typowo szwedzkiego podejścia życia z umiarem?

Jeśli macie ochotę poczytać o lagom trochę więcej, zapraszamy  do Marty ze Szwedzkiej Półki, gdzie możecie przeczytać recenzję dwóch książek o lagom, dostępnych obecnie na polskim rynku.

3. Fika

Kolejny klasyk nad klasykami, znów nieprzetłumaczalny. Fika to cały koncept kulturowy, to picie kawy, herbaty, jedzenie ciastka i pogaduchy, głównie obserwowane w życiu zawodowym. Ale poza pracą również możemy się z kimś umówić na fikę. Niby to zwykłe plotki przy kawie, ale doczekały się osobnego słowa w języku. Mamy też czasownik fikar, który ma dwa wykluczające się znaczenia! Pierwsze to oczywiście pić z kimś kawę (fikować?:), drugie natomiast to „prędko się gdzieś udać”, „mieć wielkie pragnienie, pożądać czegoś”. I stąd, moi Drodzy, mamy słówko… nyfiken! Czyli ciekawski/ciekawy. Także słowo „ett fikon”, czyli figa, w przeszłości brzmiało fika.  A, możemy też mówić o „en kopp fika”, co jest niczym innym, jak filiżanką kawy (nie figi 😊))

Dobrze, bo się zupełnie zakręcimy, przechodzimy dalej!

4. Mysa

Kolejne miłe i popularne słowo, które kojarzy się nam głównie z przytulnymi wieczorami z gorącą czekoladą, kocykiem, grubymi skarpetami, milusimi kapciami (mystofflor) i fajnym towarzystwem 😊) Mysa to takie przytulne, miłe, „cosy” spędzanie czasu. Możemy to robić w gronie rodzinnym czy przyjaciół, ale też sami, i to niekoniecznie w domu – możemy mysa solo w kawiarni (wybrać się na solo fikę :D). Od czasownika mysa pochodzi rzeczownik mys, np. fredagsmys – przytulny piątek? Piątkowy chill? Piąteczek? Jaki Wy macie na to pomysł?

Jeśli znacie duński, być może zauważyliście podobieństwo między hygge (które tak jak lagom, doczekało się książek) a mysa. Jeżeli chcielibyście poznać więcej słów związanych z mysa i dowiedzieć się, na czym polega podobieństwo do duńskiego hygge, dajcie znać, a przygotuję osobny wpis na ten temat 😊

5. Vobba

Vobba może się Wam kojarzyć z vabba, i bardzo słusznie! Vobba to połączenie słów jobba – pracować i vabba – zostać w domu z chorym dzieckiem. Co nam wychodzi z tego połączenia? Praca z domu, w którym zostaliśmy z naszym chorym dzieckiem! Proste!  I bardzo na czasie. Tylko teraz bądźmy tak kreatywny, jak Szwedzi, i wymyślmy na to jedno słowo…

Na dzisiaj kończymy pierwszą odsłonę bardzo szwedzkich słów. Dajcie znać, czy lista Wam się spodobała, czy dowiedzieliście się czegoś nowego, oraz czy chcecie czytać więcej takich wpisów w przyszłości 😊 Nie zapomnijcie o jutrzejszym quizie! Vi ses!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #102

Jaka jest przyszłość kolei w Szwecji? Które zwierzęta fascynują Szwedów tak bardzo, że aż w telewizji pojawia się livestream z ich wędrówki do letnich pastwisk? I jakie nowe słówko pojawiło się w języku szwedzkim?Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz […]

Czytaj więcej

Quiz #103 Ogarniamy przyimki z uczuciami! #2

MOT, ÖVER i FÖR nie będzie już miało przed nami żadnych tajemnic! Zwłaszcza po tym quizie!

Czytaj więcej

Przyimki z KÄNSLOR, del 2

Dziś wracamy do tematu uczuć i towarzyszących im przyimków w szwedzkim. W poprzednim wpisie na temat nauczyliśmy się używać przyimków på, i oraz med. Dziś czas na över, för i mot! Tak więc odświeżcie sobie część pierwszą i czytajcie dzisiejszy przewodnik po przyimkach z känslor 😊 ÖVER – wyraża zdziwienie chockad (zszokowany), förvånad (zdziwiony), häpen […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #101

Czy żurawie przyleciały już do Szwecji? W jakim filmie zagra Zlatan Ibrahimovic? I kim jest Sofia Jannok i dlaczego warto ją znać? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Quiz #102 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem SE!

Sama teoria na wiele się nie zda, jeśli nie przełożymy jej na praktykę! Co to dla nas oznacza? Że czas przetrenować SE w konkretnych użyciach 🙂 Zapraszamy więc na quiz.

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #11 SE

To już nasze jedenaste spotkanie z partikelverb! Jeżeli nie pamiętacie, czym są, albo trafiliście tu po raz pierwszy, to w skrócie: partikelverb to czasowniki, które łączą się z partykułami (to te krótkie słowa, typu in, efter, på, över, etc.) i zupełnie zmieniają swoje znaczenie. Partykuła będzie zawsze akcentowana. Dziś zajmiemy się czasownikiem se, czyli widzieć, […]

Czytaj więcej

Quiz #101 Ogarniamy słownictwo z przepisów kulinarnych!

Wprawiamy się już w prawdziwie świąteczny nastrój i zabieramy się na poważnie za przygotowania ziemniaczanej zapiekanki Janssons frestelse! A żeby nie pogubić się w oryginalnym szwedzkim przepisie, powtórzmy najpierw słówka! Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #2 Laga Janssons frestelse!

Witajcie z powrotem, drodzy kucharze!;) Widzieliśmy się ostatnio przy okazji Gwiazdki i pieczenia pepparkakor. Minęło już sporo czasu od tamtego przepisu, a że zbliża się Wielkanoc, to najwyższy już czas na kolejną szwedzką potrawę, którą zaskoczycie bliskich i może też siebie. Nie ma znaczenia, czy świętujecie Wielkanoc, czy nie, każda wymówka jest dobra do udoskonalenia […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #100

Czy w Szwecji można pracować jako smok? Jak sobie radzą księgarnie w pandemii? I jaki nowy program rozrywkowy dotarł do Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Quiz #100 Ogarniamy szwedzki slang! #3

Czy Wy to widzicie? To już nasz setny quiz dla Was! Jak ten czas leci! Dziś powtarzamy słówka z kultowego już filmiku z Zarą Larrson, w którym wyjaśnia ona slangowe szwedzkie słówka.

Czytaj więcej

Sprośny homar, czyli szwedzki slang z Zarą Larsson #3

Tjena! Nie wiem jak Wy, ale ja mam dziś chęć na odrobinę relaksu, a mało co tak relaksuje, jak nie wysilanie się na oficjalny, sztywny ton. Mówienie slangiem, używanie języka potocznego i, co dla nas ważne – połączenie tego z nauką szwedzkiego to przyjemne z pożytecznym. Zapraszam na trzecią część szwedzkiego slangu, tym razem naszą […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #99

Jaka szwedzka artystka ma w tym roku szansę na Oskara? Kto został fotografką roku w Szwecji? I jak można sobie żawtować z covida i pandemi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej