Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 27 listopada, 2019

Rodzina, ach rodzina… po szwedzku!

Farmor, morfar, faster, moster, co to za bałagan! Jak przetłumaczę dzień babci czy dzień dziadka na szwedzki? Ile muszę się zastanawiać, zanim powiem proste zdanie na temat mojej cioci? Spokojnie, nie jest to tak skomplikowane, jakie mogłoby się wydawać, a wręcz można to szczegółowe nazewnictwo uznać za praktyczne!

Zacznijmy może od tego, że w polskim ostało się słowo określające farbror – stryjek! Tak naprawdę ta dokładność w nazewnictwie członków rodziny wcale nie jest typowo szwedzka, bo występuję nawet w chińskim, w o wiele bardziej rozbudowanej formie (brr!). Do nie tak dawna istniała też w polskim! Za informację dziękuję uczennicy (tackar, Ewelina! 😊)) i odsyłam do ciekawego artykułu.

Skoro już ustaliliśmy, że Szwedzi wcale nie są jacyś wyjątkowi czy nadmiernie pedantyczni w swoich farmorach i morfarach, to spójrzmy na te słówka i raz na zawsze rozstrzygnijmy, kto jest dziadkiem, a kto babcią.

Patrzymy zawsze od końca – np. farmor to far + mor, czyli mama taty.

Morfar = mor + far – tata mamy, farfar = far + far – tata taty, i mormor = mor + mor, czyli mama mamy.

Podobnie robimy z wujkami i ciociami. Morbror = mor + bror, czyli… brat mamy (patrzcie od końca, ostatnie słowo określa nam płeć!). Farbror = far + bror, czyli brat taty, tudzież wyżej wspomniany stryjek. To o co chodzi z tymi dziwnymi moster i faster? Ano też jest w tym logika! Faster to nic innego, jak far + syster – siostra taty, a moster to mor + syster – siostra mamy!

Innym zabawnym słówkiem jest barnbarn, dziecko dziecka, czyli wnuk. Barnbarn, podobnie jak barn, oraz syskon (rodzeństwo), to jedyne słówka związane z rodziną, które są rodzaju ETT. Cała reszta będzie rodzaju EN. Warto też zauważyć, że po szwedzku możemy powiedzieć „jag har ett syskon” – mam jedno rodzeństwo. Po polsku to nie działa : )

Następnymi słówkami prostymi do zapamiętania są kusin (kuzyn/kuzynka), dotter (córka), son (syn), bror (brat), syster (siostra), mamma albo mor (mama/matka), pappa albo far (tata albo ojciec).

Liczba mnoga tych dwóch ostatnich jest dość ciekawa. Dwie mamy to 2 mammor albo 2 mödrar, natomiast dwóch ojców to 2 pappor albo 2 fäder. Rodzic to en förälder, w mnogiej föräldrar.

Moment, to skoro dziadek i babcia mają na końcu mor i far, to jaka będzie brzmiała liczba mnoga? Nieco inaczej. Nie sprowadzimy słowa mor ani far do liczby mnogiej, tylko wstawimy föräldrar. Mamy dwie opcje:

Morföräldrar (rodzice mamy) i farföräldrar (rodzice taty).

A wujkowie i ciocie? Do tego przyda się odmiana brorbröder i systersystrar. Dajcie znać w komentarzach, jaka jest liczba mnoga od morbror i faster! 😀

Do tego wszystkiego dochodzi przybrane rodzeństwo tudzież przybrane dzieci – w szwedzkim mają one wdzięczną nazwę bonussyskon i bonusbarn. Przybrany tata to bonuspappa albo plastpappa), a przybrana mama – bonusmamma albo plastmamma. W mnogiej mamy natomiast plastföräldrar albo bonusföräldrar, z tym że ta nazwa z bonus jest nieco milsza 😊

Jeśli chcemy być bardziej formalni i oschli to ojczyma i macochę nazwiemy odpowiednio styvfar i styvmor.

Co zaś do bratanków i siostrzenic, to mamy dla Was ćwiczenie – odgadnijcie, kto jest kim!

Brorsdotter, brorson, systerdotter, systerson.

Na koniec mały bonus – slangowe określenia mor, far, syster, bror:

Morsa, farsa, syrra, brorsa! Polskie odpowiedniki średnio nam odpowiadają („stary”, „stara”, „siora” i „brach”? Macie inne pomysły?), ale szwedzkie warto znać 😊

Uff, mamy nadzieję, że te małe działania matematyczne typu mor + bror, rozwiały Wasze wątpliwości co do nazw członków rodziny po szwedzku. 😊 Vi ses!

Tekst: Anna Hamanowicz

Obraz Pexels z Pixabay

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #117

Jakie nowe słowo na urlop zadomowiło się w języku szwedzkim na dobre? Gdzie w tym roku odbywała się w Szwecji międzynarodowa konferencja dotycząca zombi? I jaką nową wystawę proponuje Historiska Museet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #118 Ogarniamy przygotowanie pytt i panny!

Wasze wczorajsze reakcje na fb i instagramie dowodzą, że z pytt i panną trafiliśmy w 10! Przepis już znacie, teraz czas na powtórkę słownictwa! Zapraszamy na kulinarny quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #4 Laga pytt i panna!

Na fanpage’u Humli ponownie zagościł sprzęt kuchenny, co może oznaczać dla bloga tylko jedno – powrót naszej serii o gotowaniu (i powtarzaniu trybu rozkazującego)! Dziś zajmiemy się ikonicznym szwedzkim daniem, którego nazwa często na początku nauki języka wywołuje uśmiech – pytt i panna (lub pyttipanna).Tę prostą w przygotowaniu potrawkę z patelni zwykle przyrządza się z […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #116

Czy migrena wśród szwedzkiej młodzieży jest częsta? Gdzie odbywa się jeden z najmniejszych festiwali filmowych w Szwecji? Jakiego mniejszościowego języka nie słychać w edukacji w szwedzkich szkołach? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #117 Ogarniamy bardzo szwedzkie słówka#7!

Na instagramie zastanawialiśmy się wczoraj nad tym czym jest pålägg, a w najnowszym wpisie o bardzo szwedzkich słówkach znajdziecie też pozostałe perełki, które wybrała dla Was nasza lektorka Anna Hamanowicz. Wiecie, co to barnasinne i bildrulle? Macie ochotę sprawdzić się w naszym quizie? No to zaczynamy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #7

Hejsan! Wracam do Was dziś z kolejnymi szwedzkimi słówkami, których nie przetłumaczymy jednym słowem na polski. Poznamy pięć słów z różnych dziedzin, którymi na pewno zadziwicie Waszych szwedzkich znajomych. Zaczynamy! 1. Köttrymd Köttrymd oznacza dosłownie “mięsna przestrzeń”. Pewnie Was nie zaskoczę pisząc, że nie chodzi tu o dział mięsny w sklepie czy rzeźnię. Mała podpowiedź: […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #115

Kto został nowym szwedzkim mistrzem szachów? Czy nowy film z Alicią Vikander zgarnie nagrodę w Cannes? I jak Szwecja przygotowuje się na wypadek powodzi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #116 Ogarniamy synonimy! #7

Z czym kojarzy Wam się słówko förtära? A försprång? Czy czy försprång może być motbjudande? Dziś trenujemy te trudniejsze synonimy do łatwiejszych słówek! Zrób quiz i potrenuj z nami!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #7

Hejsan! To już nasze siódme spotkanie z synonimami w języku szwedzkim, skierowane głównie do średniozaawansowanych. Ale, oczywiście, wszyscy są tu mile widziani😊) Czeka na nas dziś siedem różnych słów i ich najlepsze zamienniki. Gotowi na wzbogacenie Waszego słownictwa i trening dla szarych komórek? Zaczynamy! 1. Här finns inget att FÖRTÄRA. – Nie ma tu niczego […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #114

Jak wygląda nowy rząd w Szwecji? Jak tworzyć sztukę dla ptaków, owadów i insektów? I kto dba o bezpieczne sceny sesu na szwedzkich planach filmowych? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #115 Ogarniamy ten rzeczownik!

Jak już pewnie zauważyliście z okazji premiery naszego gramatycznego kursu online Ogarnij ten rzeczownik! w tym tygodniu wyjątkowo mocno skupiamy się na rzeczowniku właśnie. I to on jest bohaterem quizu, który przygotowała dla Was nasza lektorka Ania. To jak, macie ochotę zmierzyć się z formami nieokreślonymi i określonymi, liczbą pojedynczą i mnoga, a może nawet […]

Czytaj więcej

Ogarniamy wyrażenia z till …s!

Jednymi z pierwszych rzeczy, jakie zauważymy rozpoczynając naukę szwedzkiego, są rodzajniki i brak przypadków gramatycznych. W języku polskim jesteśmy przyzwyczajeni do celownika, dopełniacza i innych umilaczy życia, i nagle zderzamy się w językiem, w którym w zasadzie istnieje mianownik i pewnego rodzaju dopełniacz. Chodzi o dzierżawczą końcówkę -s, np. Annas hus (dom Anny). Szwedzki może […]

Czytaj więcej