Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 czerwca, 2021

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie się składa, bo dziś możemy o tej pasji porozmawiać o szwedzku!

Zacznijmy od słownictwa:

svälla – puchnąć, powiększać się; krympa – kurczyć się; svälja – połykać, pochłaniać; rymma – mieścić; kretsa/ cirkulera – krążyć;

rymden – kosmos; dvärgplanet (en, -er) – planeta karzeł; galax (en, -er) – galaktyka; gravitation (en, -er) – grawitacja; solljusets hastighet – prędkość światła; rymdskepp (ett, =) – statek kosmiczny; rymdfarkost (en, -er) – pojazd kosmiczny; solsystem (ett, =) – układ słoneczny; måne (en, -ar); sol (en, -ar); gasjätte – gazowy olbrzym; rymdfärd (en, -er) – podróż kosmiczna; ufo/ofo (ett, -n) – oidentifierat flygande föremål – niezidentyfikowany obiekt latający; utomjordisk (-t, -a) – pozaziemski; utomjording (en, -ar) – kosmita; astronom (en, -er) – astronom; astronaut (en, -er) – astronauta; stjärna (en, -or) – gwiazda; atmosfär (en, -er) – atmosfera

I od razu ważna uwaga co do określoności rzeczowników. Jeśli opisujemy np. Jowisza i jego księżyce, to powiemy Jupiter och dess månar. Jowisz i jego księżyce. Ale jeśli chcemy powiedzieć o naszym księżycu, to musimy pamiętać o formie określonej: månen. Podobnie solen, bo w naszym Układzie Słonecznym Słońce jest tylko jedno. Jeśli trudno Wam zapamiętać, że w szwedzkim te słowa w tym kontekście zawsze mają formę określoną, to pomyślcie, że po polsku zapiszemy je z dużej litery – Księżyc, Słońce. Podobnie zresztą ze słowem Ziemia (znów duża litera po polsku!), które zapisane „ziemia” oznacza grunt, materię. Szwedzki nie lubi dużych liter i rozróżnia te koncepty jako jorden i jord.

Skoro jesteśmy już przy Jowiszu, to spójrzmy na jego potoczną nazwę: gasjätte. Słówko jätte na pewno jest przez Was używane jako bardzo, np. tack jättemycket, det var jätteroligt, etc. Natomiast jätte jako rzeczownik oznacza olbrzyma! Więc tak w zasadzie mówiąc jättelite mówimy ogromnie/olbrzymie mało 😀

A teraz wykorzystajmy nowe słówka, aby poznać kilka ciekawostek, albo przypomnieć sobie pewne fakty z astronomii:

Det finns tre galaxformer: spiralformade galaxer, elliptiska galaxer och oregelbundna galaxer. – Istnieją trzy rodzaje galaktyk: spiralne, eliptyczne i nieregularne.

Jorden är närmast solen i januari och längst bort i juli. – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, a najdalej w lipcu.

Jupiter krymper med en hastighet på cirka 2 centimeter varje år. – Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.

Det kretsar minst en planet runt varje stjärna som finns. – Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta.

Solen rymmer en miljon jordar. – Słońce mieści milion Ziem (mogłoby w sobie zmieścić milion globów ziemskich).

Om cirka fyra och en halv miljarder år kommer solen att börja svälla som en gigantisk röd ballong. – Za około cztery i pół miliona lat Słońce zacznie puchnąć jak gigantyczny czerwony balon.

Den kommer att bli 100 gånger större och svälja några planeter. – Będzie ono 100 razy większe i pochłonie kilka planet.

Sovjetisk rymdfarkost kraschade i bergskedja på månen. – Sowiecki pojazd kosmiczny rozbił się na łańcuchu górskim na Księżycu.

E.T. är ett exempel på en mycket känd fiktiv utomjordning. – E.T. jest przykładem bardzo znanego fikcyjnego kosmity.

Nikolaus Copernicus beskrev hur jorden och de andra planeterna cirkulerar kring solen. – Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca.

Det finns en sol och 8 planeter i vårt solsystem. – W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet.

Też odważycie się napisać jakieś zdanie związane z Kosmosem? Dowiedzieliście się czegoś nowego, czy może macie jakąś uwagę? Zapraszam do komentowania i pilnej nauki – jutro czeka na Was kosmiczny quiz!:)) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #164

Jakie nowe przepisy obowiązują w Szwecji od lipca? Do jakiego lekarza specjalisty poczekamy w Szwecji najdłużej? I jak najlepiej zadbać o siebie podczas letnich upałów? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #165 Ogarniamy słówka z przepisu na zupę rabarbarową!

Kto ma ochotę na kolejną powtórkę z kulinarnego słownictwa? Zaczynamy!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #11 – Laga rabarbersoppa!

Upały nie odpuszczają, w związku z czym musimy pamiętać o częstszym niż zwykle nawadnianiu organizmu. Jeśli jednak nudzi Wam się picie samej wody i macie chęć na coś orzeźwiającego i pysznego na te gorące dni, to przygotujcie ze mną zupę rabarbarową! Nowym czytelnikom już wyjaśniam: „Gotuj z Humlą” jest serią, dzięki której nie tylko nauczycie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #163

Jakie są najbardziej znane szwedzkie piosenki o lecie? I czy jest to dobra pora roku na debiuty literackie? Oraz jak nasza osobowość wpływa na to, jak głosujemy w wyborach? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, […]

Czytaj więcej

Quiz #164 Ogarniamy rzeczownik w języku szwedzkim!

EN czy ETT? -AR, -OR, czy ER? Określona czy nieokreślona? Dziś sprawdzamy naszą wiedzę o rzeczowniku! Rozwiąż nasz quiz, i sprawdź, ile już umiesz, a co warto jeszcze podszkolic!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #12

Wracamy do serii z synonimami! Dziś czeka na Was wydanie specjalne, w którym po raz drugi zajmiemy się wyłącznie rzeczownikami. Poznacie 21 słów i przykłady ich zastosowań. Jeżeli będzie Wam wciąż mało, to zapraszam Was serdecznie na humlowy kurs „Ogarnij ten rzeczownik”. Zaczynamy! 1. Hemmalaget led ett svidande NEDERLAG – 0–5! – Gospodarze ponieśli bolesną […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #162

Czy emerytury w Szwecji zostaną podwyższone? Czy wzrost cen benzyny będzie miał wpływ na popularne wakacje w kamperze? I co sprawia, że książki typu feel good zyskują na świecie coraz większą popularność? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie […]

Czytaj więcej

Quiz#163 Ogarniamy szwedzkie przysłowia!

Jak to dobrze, że przynajmniej niektóre szwedzkie przysłowia można dosłownie przetłumaczyć z polskiego! Czasem to naprawdę usprawnia naukę. Macie ochotę na powtórkę słówek z pierwszej części serii poświęconej właśnie przysłowiom? No to lecimy z quizem!

Czytaj więcej

Szwedzkie przysłowia – svenska ordspråk #1

Hejsan! Niedawno zapoznaliśmy się ze szwedzkimi idiomami, które mają dosłowne tłumaczenie na polski. Dzisiaj poczytamy o przysłowiach, które też na pewno znacie po polsku 😊 Dowiecie się, co dosłownie znaczą te ordspråk, jakie jest ich przenośne znaczenie oraz jak to znaczenie wytłumaczyć po szwedzku. Vi kör! 1. Alla vägar bär till Rom. – dosł. ”Wszystkie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #161

Czy szwedzka młodzież kupuje podróbki? Kiedy masz prawo do odszkodowania za odwołany lot? I po co istnieją kleszcze? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język szwedzki. […]

Czytaj więcej

Quiz #162 Ogarniamy TOP 5 szwedzkich wykonawców muzycznych wg Billboard HOT100

Zdziwiła Was pierwsza piątka szwedzkich wykonawców wg Billboardu? Macie ochotę sprawdzić, ile o nich zapamiętaliście? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzcy artyści na Billboard HOT100

Szwedzki rynek muzyczny jest jednym z największych na świecie. Całe mnóstwo artystów, których anglojęzyczne hity słyszymy w radio, to właśnie Szwedzi. Na pewno nie raz zdarzyło się Wam przeżyć niemałe zdziwienie, gdy dowiadywaliście się o pochodzeniu zespołu Roxette, Cardigans czy Europe. Może doświadczyliście tego zdziwienia właśnie teraz 😊 Tak więc dziś robimy sobie odpoczynek od […]

Czytaj więcej