Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 czerwca, 2021

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie się składa, bo dziś możemy o tej pasji porozmawiać o szwedzku!

Zacznijmy od słownictwa:

svälla – puchnąć, powiększać się; krympa – kurczyć się; svälja – połykać, pochłaniać; rymma – mieścić; kretsa/ cirkulera – krążyć;

rymden – kosmos; dvärgplanet (en, -er) – planeta karzeł; galax (en, -er) – galaktyka; gravitation (en, -er) – grawitacja; solljusets hastighet – prędkość światła; rymdskepp (ett, =) – statek kosmiczny; rymdfarkost (en, -er) – pojazd kosmiczny; solsystem (ett, =) – układ słoneczny; måne (en, -ar); sol (en, -ar); gasjätte – gazowy olbrzym; rymdfärd (en, -er) – podróż kosmiczna; ufo/ofo (ett, -n) – oidentifierat flygande föremål – niezidentyfikowany obiekt latający; utomjordisk (-t, -a) – pozaziemski; utomjording (en, -ar) – kosmita; astronom (en, -er) – astronom; astronaut (en, -er) – astronauta; stjärna (en, -or) – gwiazda; atmosfär (en, -er) – atmosfera

I od razu ważna uwaga co do określoności rzeczowników. Jeśli opisujemy np. Jowisza i jego księżyce, to powiemy Jupiter och dess månar. Jowisz i jego księżyce. Ale jeśli chcemy powiedzieć o naszym księżycu, to musimy pamiętać o formie określonej: månen. Podobnie solen, bo w naszym Układzie Słonecznym Słońce jest tylko jedno. Jeśli trudno Wam zapamiętać, że w szwedzkim te słowa w tym kontekście zawsze mają formę określoną, to pomyślcie, że po polsku zapiszemy je z dużej litery – Księżyc, Słońce. Podobnie zresztą ze słowem Ziemia (znów duża litera po polsku!), które zapisane „ziemia” oznacza grunt, materię. Szwedzki nie lubi dużych liter i rozróżnia te koncepty jako jorden i jord.

Skoro jesteśmy już przy Jowiszu, to spójrzmy na jego potoczną nazwę: gasjätte. Słówko jätte na pewno jest przez Was używane jako bardzo, np. tack jättemycket, det var jätteroligt, etc. Natomiast jätte jako rzeczownik oznacza olbrzyma! Więc tak w zasadzie mówiąc jättelite mówimy ogromnie/olbrzymie mało 😀

A teraz wykorzystajmy nowe słówka, aby poznać kilka ciekawostek, albo przypomnieć sobie pewne fakty z astronomii:

Det finns tre galaxformer: spiralformade galaxer, elliptiska galaxer och oregelbundna galaxer. – Istnieją trzy rodzaje galaktyk: spiralne, eliptyczne i nieregularne.

Jorden är närmast solen i januari och längst bort i juli. – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, a najdalej w lipcu.

Jupiter krymper med en hastighet på cirka 2 centimeter varje år. – Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.

Det kretsar minst en planet runt varje stjärna som finns. – Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta.

Solen rymmer en miljon jordar. – Słońce mieści milion Ziem (mogłoby w sobie zmieścić milion globów ziemskich).

Om cirka fyra och en halv miljarder år kommer solen att börja svälla som en gigantisk röd ballong. – Za około cztery i pół miliona lat Słońce zacznie puchnąć jak gigantyczny czerwony balon.

Den kommer att bli 100 gånger större och svälja några planeter. – Będzie ono 100 razy większe i pochłonie kilka planet.

Sovjetisk rymdfarkost kraschade i bergskedja på månen. – Sowiecki pojazd kosmiczny rozbił się na łańcuchu górskim na Księżycu.

E.T. är ett exempel på en mycket känd fiktiv utomjordning. – E.T. jest przykładem bardzo znanego fikcyjnego kosmity.

Nikolaus Copernicus beskrev hur jorden och de andra planeterna cirkulerar kring solen. – Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca.

Det finns en sol och 8 planeter i vårt solsystem. – W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet.

Też odważycie się napisać jakieś zdanie związane z Kosmosem? Dowiedzieliście się czegoś nowego, czy może macie jakąś uwagę? Zapraszam do komentowania i pilnej nauki – jutro czeka na Was kosmiczny quiz!:)) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Jesienne deckare, czyli co oglądać po szwedzku #4

Lato, jak to zwykle bywa, zbyt szybko się skończyło, i ponownie musimy zmierzyć się z jesiennym bluesem. Istnieje jednak coś, co świetnie się w jesienny klimat wplata i może nam go w pewien sposób umilić. Tak, oczywiście chodzi o deckare, szwedzkie kryminały, których popularność nie słabnie. Dziś jednak nie w formie książkowej, a serialowej, żeby […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! 124

Czy w Szwecji żyły kiedyś dinozaury? Czy emeryci korzystają z cyfrowych wydarzeń kulturalnych? I jak zmiany klimatyczne zagrażają dziedzictwu kulturowemu? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć […]

Czytaj więcej

Quiz #125 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem GÖRA!

Wczoraj przygotowaliśmy dla Was solidną dawkę wiedzy na temat czasownika GÖRA, czyli robić. Dziś czas więc na powtórkę w quizie. Zaczynamy!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #13 GÖRA

Witam ponownie (już po raz trzynasty!) miłośnikow partikelverb! Kolejny raz odkryjemy ukryte znaczenie czasownika, który zdawał nam się dobrze znany. Dziś zajmiemy się göra, czyli robić, które wraz z akcentowaną partykułą totalnie zmieni znaczenie. Ważne – w dzisiejszym wpisie znajdziecie kilka uwag co do, wydawałoby się, tych samych wyrażeń, ale z nieakcentowaną partykułą. Czyli np.: […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #123

Gdzie znajduje się jeden z najwyższych na świecie budynków z drewna? Jaka nowa e-liga zaczyna się w tym roku w Szwecji? I które szwedzkie słówko jest najsprytniejsze? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #124 Ogarniamy słówka kulinarne z Kalles kaviar!

Wczorajszy post o Kalles kaviar podzielił Was dość mocno! Jak widać mamy tu ogromnych fanów tej pasty, jak również zaciętych wrogów. Mam nadzieję, że to że nie wszystkim Kalles kaviar podchodzi, nie przeszkodzi Wam w quizowej powtórce kulinarnych słówek. Zaczynamy!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #5 – Laga något med Kalles kaviar!

Hejsan! Nie wiem jak Wy, ale ja jestem fanką Kalles kaviar. Czasem z nostalgią wspominam zimowe, ciemne poranki w Sztokholmie i moje śniadanie – chrupki chleb żytni z solonym masłem i kawiorem Kalle (rågknäckebröd med saltat smör och Kalles kaviar). Połączenie składników wynikało z ich bardzo przystępnej dla studentki ceny. Okazało się, że szukając najtańszych […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #122

Czy za głośną muzykę można w Szwecji dostać mandat? Kim jest hemmasittare? I jak brzmią nowe hity ABBY? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język szwedzki. […]

Czytaj więcej

Quiz #123 Ogarniamy bardzo szwedzkie słowa! #8

Jak się czujecie po kolejnej dawce bardzo szwedzkich słówek? Przydałaby się powtórka? No to lecimy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #8

Hejsan, hoppsan! Wakacje w zasadzie za nami, w Szwecji już od kilku tygodni, co oznacza powrót do szkoły, do intensywnej nauki. Nie chcę jednak rzucić Was od razu na głęboką wodę, tak więc zaczniemy od niewielkiej ilości słów, za to bardzo ciekawych: witam w kolejnym odcinku Bardzo szwedzkich słówek! Już po raz ósmy poznacie szwedzkie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #121

Gdzie w Szwecji znajdziecie składowiska odpadów z elektrowni jądrowych? Kim była Gunilla Bergström? I gdzie znajduje się najbardziej na północ wysunięta osada saamska? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji […]

Czytaj więcej

Quiz #122 Ogarniamy wyrażenia związane ze szkołą!

Od początku tygodnia dużo mówimy o szkole i powrocie do nauki. Teraz czas na powtórkę szkolnego słownictwa! Jesteście gotowi? Zaczynamy!

Czytaj więcej