Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 czerwca, 2021

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie się składa, bo dziś możemy o tej pasji porozmawiać o szwedzku!

Zacznijmy od słownictwa:

svälla – puchnąć, powiększać się; krympa – kurczyć się; svälja – połykać, pochłaniać; rymma – mieścić; kretsa/ cirkulera – krążyć;

rymden – kosmos; dvärgplanet (en, -er) – planeta karzeł; galax (en, -er) – galaktyka; gravitation (en, -er) – grawitacja; solljusets hastighet – prędkość światła; rymdskepp (ett, =) – statek kosmiczny; rymdfarkost (en, -er) – pojazd kosmiczny; solsystem (ett, =) – układ słoneczny; måne (en, -ar); sol (en, -ar); gasjätte – gazowy olbrzym; rymdfärd (en, -er) – podróż kosmiczna; ufo/ofo (ett, -n) – oidentifierat flygande föremål – niezidentyfikowany obiekt latający; utomjordisk (-t, -a) – pozaziemski; utomjording (en, -ar) – kosmita; astronom (en, -er) – astronom; astronaut (en, -er) – astronauta; stjärna (en, -or) – gwiazda; atmosfär (en, -er) – atmosfera

I od razu ważna uwaga co do określoności rzeczowników. Jeśli opisujemy np. Jowisza i jego księżyce, to powiemy Jupiter och dess månar. Jowisz i jego księżyce. Ale jeśli chcemy powiedzieć o naszym księżycu, to musimy pamiętać o formie określonej: månen. Podobnie solen, bo w naszym Układzie Słonecznym Słońce jest tylko jedno. Jeśli trudno Wam zapamiętać, że w szwedzkim te słowa w tym kontekście zawsze mają formę określoną, to pomyślcie, że po polsku zapiszemy je z dużej litery – Księżyc, Słońce. Podobnie zresztą ze słowem Ziemia (znów duża litera po polsku!), które zapisane „ziemia” oznacza grunt, materię. Szwedzki nie lubi dużych liter i rozróżnia te koncepty jako jorden i jord.

Skoro jesteśmy już przy Jowiszu, to spójrzmy na jego potoczną nazwę: gasjätte. Słówko jätte na pewno jest przez Was używane jako bardzo, np. tack jättemycket, det var jätteroligt, etc. Natomiast jätte jako rzeczownik oznacza olbrzyma! Więc tak w zasadzie mówiąc jättelite mówimy ogromnie/olbrzymie mało 😀

A teraz wykorzystajmy nowe słówka, aby poznać kilka ciekawostek, albo przypomnieć sobie pewne fakty z astronomii:

Det finns tre galaxformer: spiralformade galaxer, elliptiska galaxer och oregelbundna galaxer. – Istnieją trzy rodzaje galaktyk: spiralne, eliptyczne i nieregularne.

Jorden är närmast solen i januari och längst bort i juli. – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, a najdalej w lipcu.

Jupiter krymper med en hastighet på cirka 2 centimeter varje år. – Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.

Det kretsar minst en planet runt varje stjärna som finns. – Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta.

Solen rymmer en miljon jordar. – Słońce mieści milion Ziem (mogłoby w sobie zmieścić milion globów ziemskich).

Om cirka fyra och en halv miljarder år kommer solen att börja svälla som en gigantisk röd ballong. – Za około cztery i pół miliona lat Słońce zacznie puchnąć jak gigantyczny czerwony balon.

Den kommer att bli 100 gånger större och svälja några planeter. – Będzie ono 100 razy większe i pochłonie kilka planet.

Sovjetisk rymdfarkost kraschade i bergskedja på månen. – Sowiecki pojazd kosmiczny rozbił się na łańcuchu górskim na Księżycu.

E.T. är ett exempel på en mycket känd fiktiv utomjordning. – E.T. jest przykładem bardzo znanego fikcyjnego kosmity.

Nikolaus Copernicus beskrev hur jorden och de andra planeterna cirkulerar kring solen. – Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca.

Det finns en sol och 8 planeter i vårt solsystem. – W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet.

Też odważycie się napisać jakieś zdanie związane z Kosmosem? Dowiedzieliście się czegoś nowego, czy może macie jakąś uwagę? Zapraszam do komentowania i pilnej nauki – jutro czeka na Was kosmiczny quiz!:)) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #178

Czy osobom potrzebującym tłumacza zostanie odebrane prawo do niego w sytuacjach urzędowych i zdrowotnych? Czy szwedzkie badania nad psychodelikami pomogą w zwalczaniu depresji? I dlaczego kwestia walki o klimat zniknęła ze szwedzkiej debaty wyborczej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, […]

Czytaj więcej

Rozpętało się piekło, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HELVETE!

Hejsan! Poznaliście już szwedzkie idiomy związane ze słowem HIMMEL (a jeśli nie, to koniecznie nadróbcie zaległości!), tak więc najwyższy czas na idiomy z HELVETE! Uważajcie, bo samo słowo helvete jest przekleństwem ciężkiego kalibru w języku szwedzkim (napiszę dla Was na ten temat), tak więc raczej nie używajcie go jako pojedynczego słowa, a właśnie w wyrażeniach […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #177

Czy Szwedzi żyją coraz dłużej? Który szwedzki gigant odzieżowy zapowiada zwolnienia? Co zagraża pastwiskom reniferów? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język szwedzki. W ten sposób […]

Czytaj więcej

Szwedzkie przysłowia – svenska ordspråk #2

Witajcie w drugiej odsłonie szwedzkich przysłów, które mają niemal bezpośrednie przełożenie na polski! Poznacie siedem przysłów, ich dosłowne znaczenie, oraz ich polskie odpowiedniki. Chcecie zaskoczyć Waszych szwedzkich znajomych? Zapraszam do dzisiejszego wpisu! 1. Allt är inte guld som glimmar. – dosł. „Nie wszystko, co się błyszczy, jest złotem.” czyli: pozory mylą, nie można sugerować się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #175

Kto w roku 2023 poprowadzi Melodifestivalen? Czy w Szwecji wzrośnie również cena wody? I czy samochody elektryczne to zawsze dobry wybór? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #6 – Bara få va mig själv

Macie chęć na pogodną i dającą siłę muzykę w te jesienne dni? To świetnie się składa, bo dziś zaśpiewamy razem Bara få va mig själv jednej z najpopularniejszych szwedzkich artystek – LALEH. Laleh Pourkarim urodziła się w 1982 roku w Bandar-e Anzali w Iranie i mieszka w Szwecji od dziesiątego roku życia. Jest piosenkarką, tekściarką, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #174

Jakie prawo zapewnia wszystkim Szwedom dostęp do natury? Czy wzrosną czynsze wynajmu mieszkań komunalnych? Czy Szwedzi są zgodni co do pisowni DE i DEM? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Być w siódmym niebie, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HIMMEL!

Zastanawialiście się kiedyś, czy w szwedzkim istnieją odpowiedniki idiomów „być w siódmym niebie” albo „poruszyć niebo i ziemię”? To dobrze, bo dziś rozwieję Wasze wątpliwości 😊 Poznacie siedem idiomów związanych ze słowem himmel, które wniosą poziom Waszych konwersacji w szwedzkim na wyższy poziom! Zaczynamy! vara i sjunde himlen – dosł. być w siódmym niebie – […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #173

Od ilu już lat Szwedzi mogą korzystać ze Swisha? Jakie nowe przepisy dotyczące hulajnóg weszły w życie jesienią? I na jakie próby wystawiło nauczycieli zdalne nauczanie w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags: jag gillar musik. Vad tycker du om?

Hejsan! Dzisiaj zajmiemy się czymś prostym i przyjemnym, a przy okazji bardzo przydatnym. Nauczymy się, jak mówić o tym, co lubimy i czego nie lubimy. Dowiecie się też, jak zadać pytanie na ten temat. Zaczynamy! W języku szwedzkim mamy dwa czasowniki, które oznaczają lubić/podobać się: tycka om i gilla. Różnica w znaczeniu jest żadna, po […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #172

Który program rozrywkowy podbija szwedzką publiczność już osiemnasty sezon?Jakie larwy w Szwecji zagrażają człowiekowi? I czy wyższe wykształcenie daje gwarancję krytycznego myślenia? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej