Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 czerwca, 2021

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie się składa, bo dziś możemy o tej pasji porozmawiać o szwedzku!

Zacznijmy od słownictwa:

svälla – puchnąć, powiększać się; krympa – kurczyć się; svälja – połykać, pochłaniać; rymma – mieścić; kretsa/ cirkulera – krążyć;

rymden – kosmos; dvärgplanet (en, -er) – planeta karzeł; galax (en, -er) – galaktyka; gravitation (en, -er) – grawitacja; solljusets hastighet – prędkość światła; rymdskepp (ett, =) – statek kosmiczny; rymdfarkost (en, -er) – pojazd kosmiczny; solsystem (ett, =) – układ słoneczny; måne (en, -ar); sol (en, -ar); gasjätte – gazowy olbrzym; rymdfärd (en, -er) – podróż kosmiczna; ufo/ofo (ett, -n) – oidentifierat flygande föremål – niezidentyfikowany obiekt latający; utomjordisk (-t, -a) – pozaziemski; utomjording (en, -ar) – kosmita; astronom (en, -er) – astronom; astronaut (en, -er) – astronauta; stjärna (en, -or) – gwiazda; atmosfär (en, -er) – atmosfera

I od razu ważna uwaga co do określoności rzeczowników. Jeśli opisujemy np. Jowisza i jego księżyce, to powiemy Jupiter och dess månar. Jowisz i jego księżyce. Ale jeśli chcemy powiedzieć o naszym księżycu, to musimy pamiętać o formie określonej: månen. Podobnie solen, bo w naszym Układzie Słonecznym Słońce jest tylko jedno. Jeśli trudno Wam zapamiętać, że w szwedzkim te słowa w tym kontekście zawsze mają formę określoną, to pomyślcie, że po polsku zapiszemy je z dużej litery – Księżyc, Słońce. Podobnie zresztą ze słowem Ziemia (znów duża litera po polsku!), które zapisane „ziemia” oznacza grunt, materię. Szwedzki nie lubi dużych liter i rozróżnia te koncepty jako jorden i jord.

Skoro jesteśmy już przy Jowiszu, to spójrzmy na jego potoczną nazwę: gasjätte. Słówko jätte na pewno jest przez Was używane jako bardzo, np. tack jättemycket, det var jätteroligt, etc. Natomiast jätte jako rzeczownik oznacza olbrzyma! Więc tak w zasadzie mówiąc jättelite mówimy ogromnie/olbrzymie mało 😀

A teraz wykorzystajmy nowe słówka, aby poznać kilka ciekawostek, albo przypomnieć sobie pewne fakty z astronomii:

Det finns tre galaxformer: spiralformade galaxer, elliptiska galaxer och oregelbundna galaxer. – Istnieją trzy rodzaje galaktyk: spiralne, eliptyczne i nieregularne.

Jorden är närmast solen i januari och längst bort i juli. – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, a najdalej w lipcu.

Jupiter krymper med en hastighet på cirka 2 centimeter varje år. – Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.

Det kretsar minst en planet runt varje stjärna som finns. – Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta.

Solen rymmer en miljon jordar. – Słońce mieści milion Ziem (mogłoby w sobie zmieścić milion globów ziemskich).

Om cirka fyra och en halv miljarder år kommer solen att börja svälla som en gigantisk röd ballong. – Za około cztery i pół miliona lat Słońce zacznie puchnąć jak gigantyczny czerwony balon.

Den kommer att bli 100 gånger större och svälja några planeter. – Będzie ono 100 razy większe i pochłonie kilka planet.

Sovjetisk rymdfarkost kraschade i bergskedja på månen. – Sowiecki pojazd kosmiczny rozbił się na łańcuchu górskim na Księżycu.

E.T. är ett exempel på en mycket känd fiktiv utomjordning. – E.T. jest przykładem bardzo znanego fikcyjnego kosmity.

Nikolaus Copernicus beskrev hur jorden och de andra planeterna cirkulerar kring solen. – Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca.

Det finns en sol och 8 planeter i vårt solsystem. – W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet.

Też odważycie się napisać jakieś zdanie związane z Kosmosem? Dowiedzieliście się czegoś nowego, czy może macie jakąś uwagę? Zapraszam do komentowania i pilnej nauki – jutro czeka na Was kosmiczny quiz!:)) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #111

Jaki tytuł nosi nowy film o Lasse i Mai? Gdzie w Szwecji powstaje nowy musical o Titanicu? Jak zmienia się użycie przyimka “ni” w szwedzkim? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #112 Ogarniamy szwedzkie parki rozrywki!

W którym parku rozrywki spotkamy Emila z Lönnebergi? Gdzie znajduje się Liseberg? Jak powiemy “zarezerwować bilety” po szwedzku? Wszystko to w dzisiejszym quizie! Zaczynamy!

Czytaj więcej

TOP 5: Szwedzkie parki rozrywki!

Słońce przygrzewa, sezon urlopowy powoli się rozkręca, a coraz więcej obostrzeń zostaje zniesionych. Niektórym pewnie marzy się fajny, weekendowy wypad rodzinny, czy wycieczka z drugą połówką do miejsca, w którym można odpocząć, ale też trochę poszaleć. Wiecie, co mogłoby zaspokoić Wasz apetyt na przygodę i relaks zarazem? Nöjesparker! Szwedzkie parki rozrywki zachwycą ludzi w każdym […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #110

Kiedy Laleh wystąpi w końcu w Szwecji? Jak państwo wspiera czytelnictwo wśród dzieci w Szwecji? I jaki blef domów aukcyjnych udało się ostatnio odkryć telewizji SVT? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza […]

Czytaj więcej

Quiz #111 Ogarniamy kosmiczne słownictwo!

W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet. Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta. Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.   Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca. Wiecie, jak to wszystko powiedzieć po szwedzku? Jeśli jeszcze się wahacie, to koniecznie przeczytajcie nasz […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #109

Kto otrzymał aż trzy statuetki w Grammisgalan, najważniejszej narodzie szwedzkiego przemysłu muzycznego? Jak Świat Astrid Lindgren reaguje na poluzowanie restrykcji covidowych? I czy Szwedzi odprowadzają podatki z kryptowalut? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Quiz #110 Ogarniamy kolejne bardzo szwedzkie słówka!

Wiecie, dlaczego Google zainteresowało się w listą nowych słówek w języku szwedzkim w roku 2012? Bo pojawiło się na niej słowo ogooglebar! Domyślacie się, co znaczy? A skadeglädje i bloggbävning… ? Wszystkie one pojawiły się w naszym wczorajszym wpisie o bardzo szwedzkich słówkach. Dziś quizowa powtórka! Zapraszamy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #6

Ostatnio sporo było nowych słów i gramatyki, tak więc czas na relaksujący wpis do kawy (tretår?:)). Jeżeli myśleliście, że to już koniec serii Bardzo szwedzkie słówka, bo przecież te najbardziej szwedzkie słówka już dawno opisałam (fika, sugen, lagom, mysa, vobba), to… bardzo się myliliście : ) Bardzo szwedzkie słówka wciąż powstają, zmieniają się, zyskują na […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #108

Gdzie w Szwecji znaleziono książkę, która ma czterysta lat? Jak nowa aplikacja może pomóc we wczesnym wykrywaniu demencji? I czy mikro przerwy w pracy naprawdę są takie dobre? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Quiz #109 Ogarniamy słownictwo z horoskopów!

Czy Strzelec pasuje do Wagi? A Lew do Koziorożca? I jak nie unikać wyzwań, spodziewając się jednocześnie niekończących się możliwości? Wszystko to w dzisiejszym quizie!

Czytaj więcej

Svenska till vardags – horoskop

Hejsan hoppsan miłośnicy astrologii (po szwedzku, oczywiście)! Dzisiaj coś specjalnie dla Was. W veckans vokabulär pojawiły się wczoraj nazwy znaków zodiaków. Niezależnie od tego, czy wierzycie w horoskopy, czy też nie, nauka języka przy wykorzystaniu horoskopu daje prawdziwą frajdę. Możemy poznać ciekawe wierzenia na temat naszego znaku zodiaku, a także poćwiczyć słówka i czasy gramatyczne […]

Czytaj więcej