Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 czerwca, 2021

Svenska till vardags – Vi pratar om rymden!

Hejsan! Też czytaliście kiedyś namiętnie książki o UFO i marzyliście o podróżach w przestrzeni kosmicznej? A może ktoś z Was jest astronomem (pozdrowienia, Kuzynko!), albo właśnie studiuje astrofizykę? Albo po prostu lubicie E.T. albo Marsjanina? Czy też zaintrygował Was post o planetach na naszym fanpage’u? Jeśli na choć jedno z pytań odpowiedzieliście twierdząco, to świetnie się składa, bo dziś możemy o tej pasji porozmawiać o szwedzku!

Zacznijmy od słownictwa:

svälla – puchnąć, powiększać się; krympa – kurczyć się; svälja – połykać, pochłaniać; rymma – mieścić; kretsa/ cirkulera – krążyć;

rymden – kosmos; dvärgplanet (en, -er) – planeta karzeł; galax (en, -er) – galaktyka; gravitation (en, -er) – grawitacja; solljusets hastighet – prędkość światła; rymdskepp (ett, =) – statek kosmiczny; rymdfarkost (en, -er) – pojazd kosmiczny; solsystem (ett, =) – układ słoneczny; måne (en, -ar); sol (en, -ar); gasjätte – gazowy olbrzym; rymdfärd (en, -er) – podróż kosmiczna; ufo/ofo (ett, -n) – oidentifierat flygande föremål – niezidentyfikowany obiekt latający; utomjordisk (-t, -a) – pozaziemski; utomjording (en, -ar) – kosmita; astronom (en, -er) – astronom; astronaut (en, -er) – astronauta; stjärna (en, -or) – gwiazda; atmosfär (en, -er) – atmosfera

I od razu ważna uwaga co do określoności rzeczowników. Jeśli opisujemy np. Jowisza i jego księżyce, to powiemy Jupiter och dess månar. Jowisz i jego księżyce. Ale jeśli chcemy powiedzieć o naszym księżycu, to musimy pamiętać o formie określonej: månen. Podobnie solen, bo w naszym Układzie Słonecznym Słońce jest tylko jedno. Jeśli trudno Wam zapamiętać, że w szwedzkim te słowa w tym kontekście zawsze mają formę określoną, to pomyślcie, że po polsku zapiszemy je z dużej litery – Księżyc, Słońce. Podobnie zresztą ze słowem Ziemia (znów duża litera po polsku!), które zapisane „ziemia” oznacza grunt, materię. Szwedzki nie lubi dużych liter i rozróżnia te koncepty jako jorden i jord.

Skoro jesteśmy już przy Jowiszu, to spójrzmy na jego potoczną nazwę: gasjätte. Słówko jätte na pewno jest przez Was używane jako bardzo, np. tack jättemycket, det var jätteroligt, etc. Natomiast jätte jako rzeczownik oznacza olbrzyma! Więc tak w zasadzie mówiąc jättelite mówimy ogromnie/olbrzymie mało 😀

A teraz wykorzystajmy nowe słówka, aby poznać kilka ciekawostek, albo przypomnieć sobie pewne fakty z astronomii:

Det finns tre galaxformer: spiralformade galaxer, elliptiska galaxer och oregelbundna galaxer. – Istnieją trzy rodzaje galaktyk: spiralne, eliptyczne i nieregularne.

Jorden är närmast solen i januari och längst bort i juli. – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, a najdalej w lipcu.

Jupiter krymper med en hastighet på cirka 2 centimeter varje år. – Jowisz kurczy się z prędkością 2 centymetrów na rok.

Det kretsar minst en planet runt varje stjärna som finns. – Wokół każdej istniejącej gwiazdy krąży co najmniej jedna planeta.

Solen rymmer en miljon jordar. – Słońce mieści milion Ziem (mogłoby w sobie zmieścić milion globów ziemskich).

Om cirka fyra och en halv miljarder år kommer solen att börja svälla som en gigantisk röd ballong. – Za około cztery i pół miliona lat Słońce zacznie puchnąć jak gigantyczny czerwony balon.

Den kommer att bli 100 gånger större och svälja några planeter. – Będzie ono 100 razy większe i pochłonie kilka planet.

Sovjetisk rymdfarkost kraschade i bergskedja på månen. – Sowiecki pojazd kosmiczny rozbił się na łańcuchu górskim na Księżycu.

E.T. är ett exempel på en mycket känd fiktiv utomjordning. – E.T. jest przykładem bardzo znanego fikcyjnego kosmity.

Nikolaus Copernicus beskrev hur jorden och de andra planeterna cirkulerar kring solen. – Mikołaj Kopernik opisał, jak Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca.

Det finns en sol och 8 planeter i vårt solsystem. – W naszym Układzie Słonecznym jest jedno słońce i osiem planet.

Też odważycie się napisać jakieś zdanie związane z Kosmosem? Dowiedzieliście się czegoś nowego, czy może macie jakąś uwagę? Zapraszam do komentowania i pilnej nauki – jutro czeka na Was kosmiczny quiz!:)) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #141

Czy w szwedzkie dzieciaki uczą się też we wakacje i ferie? Jak wykorzystać sztuczną inteligencję przy odzyskiwaniu starych nagrań filmowych? I czy wielu Szwedów ma nadwagę? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza […]

Czytaj więcej

Quiz #142 Ogarniamy, jak to powiedzieć inaczej po szwedzku!

Anmoda, befästa, snedvriden – wiecie, jakich innych słówek możemy użyć zamiast tych? Jeśli nie jesteście pewni, to zajrzyjcie do naszego ostatniego wpisu o synonimach. A jeśli już go przeczytaliście to zapraszamy na powtórkę w quizie.

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #10

Hejsan! Dziś zajmiemy się już po raz dziesiąty synonimami w języku szwedzkim!:) Ostatnio skupiliśmy się na rzeczowniku, tak więc czas na poszerzenie słownictwa czasownikowego. Poznacie (albo powtórzycie😊) 21 czasowników i wyrażeń odczasownikowych, które wzbogacą Wasz szwedzki. Wpis jest kierowany głównie do osób na poziomie średniozaawansowanym, ale oczywiście wszystkich Was zachęcam do lektury😊 Zaczynamy! 1. Ägaren […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #140

Czy palenie jest w Szwecji popularne? Gdzie w ostatnich dniach można było w Szwecji oglądać zorzę polarną? W jakim wieku Szwedki decydują się na dzieci? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #141 Ogarniamy słówka z disneyowskiej piosenki Vad jag kan nå!

W zeszłym tygodniu zabraliśmy Was w muzyczną podróż po Polinezji, gdzie mogliście poznać nieustraszoną Vaianę. Dziś czas powtórzyć słówka, których nauczyliśmy się z jej piosenki Vad jag kan nå. Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #17 – Vad jag kan nå

Witajcie ponownie w kąciku piosenki disneyowskiej! Dziś, aby trochę ocieplić klimat, przeniesiemy się do hitu z 2016 – do filmu Vaiana (tudzież Moana, w zależności od kraju) o dzielnej polinezyjskiej księżniczce. Film był jednym z największych sukcesów wytwórni Disney w ostatnich latach. Jest w pewnym sensie nową Pocahontas, o której niedawno dla Was pisałam, bo […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #139

Kiedy Molly Sandén wyruszy w najbliższą trasę koncertową? W jaki sposób papierowy strajk w Finlandii zagraża Szwecji? I czy rok 2021 był dobry dla czytelnictwa w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #140 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem SLÅ!

Co zrobić, żeby te koszmarne partikel w partikelverb się jednak nie myliły? Najlepiej przetrenować je w konkretnych zdaniach. Zaczynamy nasz quiz! Chodźcie sprawdzić, ile zapamiętaliście z partikelverb ze SLÅ!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #14 SLÅ

Witam Was bardzo gramatycznie w tym Nowym Roku 2022! Jak już zobaczyliście w tytule, dziś wracamy do naszych długo nie omawianych partikelverb – czyli czasowników z akcentowanymi partykułami. To nasze czternaste spotkanie w serii. Mam nadzieję, że porządnie odpoczęliście w święta, bo zaczynamy intensywnie 😊 Przyjrzymy się czasownikowi slå, czyli uderzać i jego wielu innym […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #138

Jakie nowe przepisy zaczną obowiązywać w Szwecji w 2022 roku? Jakie książki najczęściej wypożyczano z bibliotek w minionym roku? Jakie zagadki kryje w sobie kamień runiczny z Rök? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Quiz #139 Ogarniamy słownictwo ze szwedzkich kolęd!

Mamy nadzieję, że udało Wam się chociaż na chwilę przysłuchać wczoraj naszej kolędowej propozycji ze Szwecji – Midnatt råder. Wszelkiego typu teksty śpiewane to idealny sposób na uczenie się nowych słówek. Macie ochotę sprawdzić, ile zapamiętaliście z naszej kolędy? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #1 – Midnatt råder

Święta już lada chwila, a z nimi okazja do śpiewania i… nauki szwedzkiego! Może słuchaliście jakichś znanych kolęd po szwedzku, może macie dzieci, które w szkole uczyły się typowych piosenek świątecznych. A może nie obchodzicie świąt i nie znacie szwedzkich piosenek świątecznych, ale gdzieś słyszeliście wpadające w ucho „tipp tapp, tipp tapp, tippe tippe tipp […]

Czytaj więcej