Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 16 grudnia, 2021

TOP 5: szwedzkie tradycje świąteczne

Pewnie wiele z Was, tak jak i ja, myślami jest już trochę w okresie świątecznym. Niektórzy z Was w końcu zobaczą się z rodziną po dłuższym czasie, albo po prostu odpoczną w wolne od pracy dni. Część z Was spędzi święta w Szwecji, część w Polsce, a inni jeszcze gdzie indziej. Niezależnie od miejsca, dziś przychodzę do Was z pięcioma szwedzkimi tradycjami świątecznymi. Ciekawi mnie, ile z nich rozpoznacie, dajcie znać w komentarzach. Zaczynamy!

1. Julklappsrim

Prezentowy rym, czyli wierszyk, który dołączamy do zapakowanego prezentu jest starą, szwedzką tradycją. Jego historia sięga aż do XVIII wieku. Zadaniem wierszyka jest opisanie prezentu, bez zdradzenia wprost, czym jest. Julklappsrim czy julrim są też typowo telewizyjną rozrywką. Do telewizji zaprasza się znane osoby, które, na prośbę widzów i słuchaczy piszą własne julrim. Nazywamy to rimstuga, czyli chatką rymów. Zobaczycie ją między innymi podczas Uppesittarkväll. Jest to program nadawany 23-ego grudnia dla tych, którzy siedzą do późna przygotowując Wigilię. Odważycie się napisać julklappsrim po szwedzku?:)

2. Julbocken

Zanim w Szwecji zadomowił się jultomte, czyli święty Mikołaj, w święta pojawiał się julbocken, czyli kozioł bożonarodzeniowy, pierwszy szwedzki symbol tego święta. Pojawiał się zwykle drugiego dnia świąt i był młodym chłopcem w przebraniu kozła. Gdy pukał do czyichś drzwi, domownicy zaczynali śpiewać, dzięki czemu kozioł „umierał”. Zaraz jednak okazywało się, że kozioł wracał do życia i zaczynał stånga – uderzać swoją rogatą głową o domowników. Można było się go pozbyć przekupując go szwedzką wódką bränvinn i jedzeniem. W bogatszych domostwach julbocken rozdawał domownikom prezenty. Ta ciekawa, typowo szwedzka postać do dziś pojawia się na pocztówkach świątecznych, ale jej świąteczne obowiązki już ponad 100 lat temu przejął święty Mikołaj.

3. Lucia

Nie da się mówić o szwedzkich obchodach świąt, nie wspominając tej wyjątkowej tradycji. 13 grudnia pochód złożony ze świętej Łucji, a także tärnor (druhen), stjärngossar (gwiezdnych chłopców), pepparkaksgubbar (piernikowych ludzików) i tomtar (krasnali) pojawia się w szkołach, firmach, domach, ulicach i śpiewa typowe szwedzkie piosenki bożonarodzeniowe. Łucja tradycyjnie jest blondwłosą dziewczyną, choć dziś każdy, bez względu na płeć czy kolor włosów, może brać udział w wyborach na Łucję. Łucja niesie na głowie wieniec z zapalonymi świecami, dziś przeważnie elektrycznymi. Jeżeli studiowaliście skandynawistykę, to pewnie sami też kiedyś szliście w Luciatåget😊

4. Glögg

Trudno wyobrazić sobie święta bez glögga. Ten przepyszny, rozgrzewający napój z wina, bakalii, migdałów i goździków towarzyszy Szwedom już od ponad 400 lat. Pod koniec XIX wieku stał się on napojem kojarzonym z tradycją świąteczną. Sama nazwa glögg pochodzi od starego czasownika glödga „rozżarzyć”, stąd też słowo glöd, czyli „żar”. Trudno o bardziej praktyczny napój na krótkie, niemal pozbawione słońca szwedzkie dni. Glögg można przyrządzić z wina, szwedzkiej wódki bränvinn, albo z soku, bez żadnego dodatku alkoholu. Też jesteście fanami glöggu?:)

5. Kalle Anka klockan 15:00

Niektórych z Was być może zdziwię tym, że Szwedzi w Wigilię nie oglądają „Kevina samego w domu”. Mają jednak swoją tradycję: o godzinie 15:00 cała rodzina gromadzi się przed telewizorem, aby obejrzeć Kalle Anka och hans vänner önskar God Jul, czyli „Kaczor Donald i przyjaciele życzą Wesołych Świąt”. Film ten jest jedną z wielu disneyowskich animacji na temat świąt, jest też jedną ze starszych, bo powstała w 1958. W samą porę, by Szwedzi w latach 60-tych ustanowili tradycję, która trwa po dziś dzień! Film gromadzi przed ekranami co roku średnio około 3,5 miliona Szwedów. W Wigilię 2020 było to aż 4,5 miliona! Może zasililiście tę statystykę?:) Oglądaliście Kaczora Donalda w Szwecji w Wigilię? A może macie inny ulubiony świąteczny film? Czy macie na imię Anna, a dowcipni znajomi lubią Was nazywać Anka, mając na myśli Kaczora Donalda?:))

Żałujecie, że omijają Was te typowo szwedzkie tradycje? A może są Wam one doskonale znane i nudzi Was Kaczor Donald i przyjaciele? Może macie inne, zupełnie własne tradycje? Koniecznie napiszcie o tym w komentarzach! Widzimy się już niedługo w quizie!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #173

Od ilu już lat Szwedzi mogą korzystać ze Swisha? Jakie nowe przepisy dotyczące hulajnóg weszły w życie jesienią? I na jakie próby wystawiło nauczycieli zdalne nauczanie w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags: jag gillar musik. Vad tycker du om?

Hejsan! Dzisiaj zajmiemy się czymś prostym i przyjemnym, a przy okazji bardzo przydatnym. Nauczymy się, jak mówić o tym, co lubimy i czego nie lubimy. Dowiecie się też, jak zadać pytanie na ten temat. Zaczynamy! W języku szwedzkim mamy dwa czasowniki, które oznaczają lubić/podobać się: tycka om i gilla. Różnica w znaczeniu jest żadna, po […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #172

Który program rozrywkowy podbija szwedzką publiczność już osiemnasty sezon?Jakie larwy w Szwecji zagrażają człowiekowi? I czy wyższe wykształcenie daje gwarancję krytycznego myślenia? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #171

Czy chcąc zagłosować w zeszłotygodniowych wyborach Szwedzi musieli stać w kolejkach? O ile wzrosną ceny pieluch i papieru toaletowego w Szwecji? I czy u naszego północnego sąsiada też jest zanieczyszczone powietrze? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #172 Ogarniamy słówka z bajki o Pinokiu!

Jeśli podobał Ci się nauka szwedzkiego z piosenek, to czas przejrzeć słówka z piosenki Pinokia. A potem najlepiej od razu powtórzyć je w praktycznym quizie!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #19 – Inga band kan binda mej!

Witam fanów piosenek z filmów Disneya! Na naszym blogu poznaliście już 18 disneyowskich klasyków, które, mam nadzieję, pomogły Wam w nauce szwedzkiego. Dziś przestudiujemy drugi po Królewnie Śnieżce długi metraż z tego studia animowanego. Zaciekawieni? Zostańcie ze mną! Pinokio (Pinocchio) opowiada historię starszego lalkarza (dockmakare), Gepetto, który z całego serca (av hela sitt hjärta) pragnie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #170

Jakie trudności mogą napotkać jesienią podróżujący szwedzką koleją? I o ile wzrosną szwedzkie kredyty studenckie? Oraz jakiego odkrycia dotyczącego cukrzycy dokonali naukowcy z Karolinska Institutet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #171 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem säga!

Udało Wam się powtórzyć wyrażenia z czasownikiem säga? Macie ochotę na szybką powtórkę? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #15 SÄGA

Hejsan! Wiecie, że nasza seria partikelverb ma już piętnaście odcinków? 😊 Nadróbcie ewentualne zaległości, bo dziś zajmiemy się nowym zestawem bardzo przydatnych wyrażeń ze słówkiem säga, czyli powiedzieć. Część tych wyrażeń może już znaliście i nie wiedzieliście, że są one partikelverb! Małe przypomnienie – partikelverb to czasownik połączony z partykułą, czyli takim małym słówkiem typu […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #169

Czy sklepy bez personelu są w Szwecji popularne? Jakie zwierzęta coraz częściej pojawiają się u wybrzeży Szwecji? I czy nasi północni sąsiedzi potrzebują więcej rozwiązań w zakresie energii słonecznej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, […]

Czytaj więcej

Quiz #170 Ogarniamy szwedzką gramatykę!

Jak się czujecie już prawie po wakacjach? Wypoczęliście i nabraliście sił do dalszej nauki szwedzkiego? Może macie ochotę na małą gramatyczną powtórkę w quizie? Zaczynamy!

Czytaj więcej