Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 2 grudnia, 2020

Ogarniamy szwedzką fonetykę! #1 J-LJUDET

Fonetyka to jedna z rzeczy, które sprawiają nam największą trudność w nauce języka obcego. Musimy oderwać się od naszego wyuczonego latami systemu, czasem musimy wręcz zaakceptować, że w innym języku nawet zwykłe samogłoski typu a czy i będą wymawiane zupełnie inaczej, niż po polsku. Dobrze pamiętam moje przerażenie na zajęciach z fonetyki na pierwszym roku skandynawistyki, gdy nasza lektorka wyliczyła, że szwedzki to w zasadzie ma jakieś 22 warianty samogłosek… 😀 W nauce jednak niemal nie ma rzeczy niemożliwych, jeśli uczciwie pracujemy na nasz cel i regularnie ćwiczymy. Ale że zasady wymowy w szwedzkim mogą być momentami mało intuicyjne, to dziś postaram się Wam ułatwić zadanie w czytaniu j-ljudet. Każdy dzięk z dzisiejszego wpisu podlinkowałam dla Was specjalnie, by było Wam łatwiej się go nauczyć! Pamiętajcie, wymowę ćwiczymy wyłącznie mówiąc!

J-LJUDET występuje:

Jeśli po g napiszemy samogłoskę i, y, e, ä, ö:

gitarr (gitara), gissa (zgadywać)

gymnasium (szwedzkie gimnazjum)

ge (dać), genom (poprzez)

gäst (gość), gärna (chętnie)

göra (robić), Göteborg

Reszta samogłosek, czyli u, o, a będą zapisywane z j:

juli (lipiec), just (właśnie, dokładnie), jo (tak), jobba (pracować), jag (ja), januari (styczeń), jul (Boże Narodzenie)

Przed ä często napiszemy j zamiast g, co ułatwia nam życie:

järn (żelazo), jätte (bardzo, ogromnie), jämföra (porównać), jäst (drożdże)

W zapożyczeniach:

jeans (dżinsy), jetplan (odrzutowiec)

J na końcu wyrazu też zawsze przeczytamy jako J-LJUDET:

hej (cześć, dzień dobry), paj (ciasto), familj (rodzina), detalj (detal)

I tak samo zrobimy z końcowym g, które stoi po r albo l (-rg, -lj):

färg (kolor), berg (góra), arg (zły), korg (kosz)

helg (weekend), älg (łoś)

A teraz coś, co zawsze jest nieco zaskakujące dla uczniów szwedzkiego: nie ma co się bać, gdy zobaczymy dj, gj, hj czy lj, bo wszystkie te złożenia czytamy dokładnie tak samo – jako JLJUDET!

djur (zwierzę), djungel (dżungla), djup (głęboki), djävul (diabeł)

gjorde (forma preteritum od göra), gjort (forma supinum od göra), gjuta (odlewać)

hjälpa (pomagać), hjärta (serce), hjärna (mózg), hjälm (hełm), hjul (koło), hjort (jeleń)

ljud (dźwięk), ljus (światło, świeczka), ljuga (kłamać), ljum (letni), ljuvlig (cudowny)

Na koniec jeszcze parę zdań, których warto się nauczyć na pamięć : )

Vi har en gäst som tycker att brödet smakar jäst.

Mamy gościa, który uważa, że chleb smakuje drożdżami.

Vi måste byta hjul före jul.

Musimy zmienić koła przed świętami.

Jag tar gärna tåget till Järna – det är bra för min hjärna.

Chętnie jadę pociągiem do Järna – to dobre dla mojego mózgu.

En tiger åt en hjort och sa ’’Gjort är gjort’’.

Tygrys zjadł jelenia i rzekł „Co się stało, to się nie odstanie”.

Tak więc jak widzicie wymowa jest ta sama, ale ważne jest też ćwiczenie pisania, żebyśmy nie napisali wypracowania o naszych wigilijnych drożdżach z Mazur😊)

Koniecznie korzystajcie z Lexina, SAOB i Forvo w nauce wymowy. Widzimy się w jutrzejszym quizie! Hejjjj! 😀

Tworząc ten wpis opierałam się o książkę Uttalsboken. Svenskt uttal i praktik och teori Håkana Rosenqvista.

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Kącik piosenki disneyowskiej #20 – Familjen Madrigal

Dziś czas na sześćdziesiąty (sextionde) film studia Disney, Encanto, który dostał Oscara w kategorii najlepszy film animowany (bästa animerade film). Tym samym po raz pierwszy pobił (slå) film Pixara, Luca, nominowanym w tej samej kategorii. Oba filmy zresztą bardzo polecam. Czym Encanto urzekło jury i widzów na całym świecie? Tym, jak wykorzystuje magiczny realizm (magisk […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #183

Co nowego na temat śmierci króla Karola XII odkryli badacze z Finlandii? Czy palacze będą musieli płacić za zniszczenia w mieszkaniach czynszowych spowodowane dymem papierosowym? Jak od nowego roku zmieniły się przepisy dotyczące wieku emerytalnego w Szwecji? Która grupa szwedzkich klientów woli zakupy stacjonarne od online? I czy latanie samolotem będzie kiedyś eko? Wszystko to […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie filmy z zimą w tle

Zima, choć coraz cieplejsza, potrwa jeszcze kilka miesięcy, a co za tym stoi – czeka nas wciąż sporo krótkich dni, gdzie Słońce zachodzi zbyt szybko. Najlepszym lekarstwem na tak prędko kończące się dni jest zawinięcie się w koc i dobry film, oczywiście po szwedzku! Przygotowałam dla Was zestawienie pięciu szwedzkich filmów, których akcja rozgrywa się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #182

Która kanapka została wybrana kanapką roku w Szwecji? Co najczęściej czytano w 2022 roku? Jak wzrosła akcyza na alkohol i tytoń? Dlaczego niechciane prezenty lądują w koszu na śmieci? I dlaczego stare szwedzkie drzewa wyginą? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie ciekawostki #1

Chcesz zabłysnąć ciekawymi faktami o Szwecji? To świetnie się składa, bo dziś poznasz ze mną pięć nieoczywistych faktów, które sprawią, że zakochasz się w Szwecji na nowo i zaciekawisz nią znajomych i przyjaciół. Zaczynamy! 1. Jedyne na świecie muzeum Jamesa Bonda Tak, dobrze widzisz! Postać Jamesa Bonda jest jedną z najbardziej kultowych w historii kina, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #181

Co ciekawego działo się w Szwecji w okresie świątecznym? Czy Mikołaje mieli dużo pracy? Jak plasowały się w tym roku ceny świątecznego jedzenia? Czy w tym czasie w w sklepach było mniej czy więcej personelu? I jak w świąteczną pomoc Ukrainie zaangażowały się szwedzkie fundacje? Oraz czy we wcześniejszych pandemicznych latach bożonarodzeniowe potrawy wyglądały inaczej? […]

Czytaj więcej

Szwedzkie kolędy: Nu tändas tusen juleljus – Śpiewaj z Humlą! #7

Nadszedł czas na specjalny, świąteczny odcinek Śpiewaj z Humlą! W zeszłym roku nauczyliśmy się śpiewać Midnatt råder, dziś chciałam Wam pokazać Nu tändas tusen juleljus. Ta kolęda została napisana w 1898 przez szwedzką pisarkę i kompozytorkę Emmy Köhler. W ciągu kolejnych lat stała się jedną z najczęściej śpiewanych piosenek świątecznych w Szwecji, a w 1986 […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #180

Jakie instytucje w Szwecji zaczną pd przyszłego roku pobierać opłatę za wstęp? Jak SJ rekompensuje klientom chaos biletowy przy świątecznych podróżach? I dlaczego prezent roku w Szwecji nie zadziwił badaczy zachowań konsumenckich? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie […]

Czytaj więcej

Fałszywi przyjaciele w szwedzkim! #4

      Hejsan! Nadszedł czas na czwartą odsłonę serii falska vänner, gdzie ogarniamy szwedzkie słówka łudząco podobne do wyrazów w polskim, angielskim, czy niemieckim, lecz o zupełnie innym znaczeniu. Do każdego słówka podlinkowałam Wam wymowę, bo ona jest kluczem do zapobiegania nieporozumieniom. Czy macie jakąś zabawną historię związaną z którymś z poniższych słów? Zaczynamy! 1. Hot […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #179

Jakiego odkrycia stulecia dokonano niedawno w Szwecji? Jak wiedzie się markom własnym sklepów? I gdzie w Szwecji pojawią się rurociągi wodorowe? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #12 – Jak zrobić placki ziemniaczane?

Mało co tak pomaga w chłodne, krótkie dni jak smaczne i ciepłe jedzenie. A że tutaj, na humlowym blogu, łączymy przyjemne z pożytecznym, to zapraszam Was to wspólnego gotowania i…powtarzania trybu rozkazującego! Dziś dowiecie się, jak zrobić placki ziemniaczane w wersji szwedzkiej, czyli raggmunk – z borówką brusznicą i mięsem (choć to oczywiście możecie pominąć). […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #178

Czy osobom potrzebującym tłumacza zostanie odebrane prawo do niego w sytuacjach urzędowych i zdrowotnych? Czy szwedzkie badania nad psychodelikami pomogą w zwalczaniu depresji? I dlaczego kwestia walki o klimat zniknęła ze szwedzkiej debaty wyborczej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, […]

Czytaj więcej