Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 2 grudnia, 2020

Ogarniamy szwedzką fonetykę! #1 J-LJUDET

Fonetyka to jedna z rzeczy, które sprawiają nam największą trudność w nauce języka obcego. Musimy oderwać się od naszego wyuczonego latami systemu, czasem musimy wręcz zaakceptować, że w innym języku nawet zwykłe samogłoski typu a czy i będą wymawiane zupełnie inaczej, niż po polsku. Dobrze pamiętam moje przerażenie na zajęciach z fonetyki na pierwszym roku skandynawistyki, gdy nasza lektorka wyliczyła, że szwedzki to w zasadzie ma jakieś 22 warianty samogłosek… 😀 W nauce jednak niemal nie ma rzeczy niemożliwych, jeśli uczciwie pracujemy na nasz cel i regularnie ćwiczymy. Ale że zasady wymowy w szwedzkim mogą być momentami mało intuicyjne, to dziś postaram się Wam ułatwić zadanie w czytaniu j-ljudet. Każdy dzięk z dzisiejszego wpisu podlinkowałam dla Was specjalnie, by było Wam łatwiej się go nauczyć! Pamiętajcie, wymowę ćwiczymy wyłącznie mówiąc!

J-LJUDET występuje:

Jeśli po g napiszemy samogłoskę i, y, e, ä, ö:

gitarr (gitara), gissa (zgadywać)

gymnasium (szwedzkie gimnazjum)

ge (dać), genom (poprzez)

gäst (gość), gärna (chętnie)

göra (robić), Göteborg

Reszta samogłosek, czyli u, o, a będą zapisywane z j:

juli (lipiec), just (właśnie, dokładnie), jo (tak), jobba (pracować), jag (ja), januari (styczeń), jul (Boże Narodzenie)

Przed ä często napiszemy j zamiast g, co ułatwia nam życie:

järn (żelazo), jätte (bardzo, ogromnie), jämföra (porównać), jäst (drożdże)

W zapożyczeniach:

jeans (dżinsy), jetplan (odrzutowiec)

J na końcu wyrazu też zawsze przeczytamy jako J-LJUDET:

hej (cześć, dzień dobry), paj (ciasto), familj (rodzina), detalj (detal)

I tak samo zrobimy z końcowym g, które stoi po r albo l (-rg, -lj):

färg (kolor), berg (góra), arg (zły), korg (kosz)

helg (weekend), älg (łoś)

A teraz coś, co zawsze jest nieco zaskakujące dla uczniów szwedzkiego: nie ma co się bać, gdy zobaczymy dj, gj, hj czy lj, bo wszystkie te złożenia czytamy dokładnie tak samo – jako JLJUDET!

djur (zwierzę), djungel (dżungla), djup (głęboki), djävul (diabeł)

gjorde (forma preteritum od göra), gjort (forma supinum od göra), gjuta (odlewać)

hjälpa (pomagać), hjärta (serce), hjärna (mózg), hjälm (hełm), hjul (koło), hjort (jeleń)

ljud (dźwięk), ljus (światło, świeczka), ljuga (kłamać), ljum (letni), ljuvlig (cudowny)

Na koniec jeszcze parę zdań, których warto się nauczyć na pamięć : )

Vi har en gäst som tycker att brödet smakar jäst.

Mamy gościa, który uważa, że chleb smakuje drożdżami.

Vi måste byta hjul före jul.

Musimy zmienić koła przed świętami.

Jag tar gärna tåget till Järna – det är bra för min hjärna.

Chętnie jadę pociągiem do Järna – to dobre dla mojego mózgu.

En tiger åt en hjort och sa ’’Gjort är gjort’’.

Tygrys zjadł jelenia i rzekł „Co się stało, to się nie odstanie”.

Tak więc jak widzicie wymowa jest ta sama, ale ważne jest też ćwiczenie pisania, żebyśmy nie napisali wypracowania o naszych wigilijnych drożdżach z Mazur😊)

Koniecznie korzystajcie z Lexina, SAOB i Forvo w nauce wymowy. Widzimy się w jutrzejszym quizie! Hejjjj! 😀

Tworząc ten wpis opierałam się o książkę Uttalsboken. Svenskt uttal i praktik och teori Håkana Rosenqvista.

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

TOP 5: Szwedzkie wyspy!

Sezon urlopowy wciąż trwa, czas więc na kolejne TOP 5! Zaczęliśmy od szwedzkich parków rozrywki, dziś natomiast omówimy nasze subiektywne zestawienie najciekawszych wysp. Oczywiście, lista jest bardzo umowna, bo Szwecja jest w wyspy bardzo bogata i ciężko jest ograniczyć się do kilku „naj”. W dzisiejszym TOP 5 znajdziecie absolutne klasyki, ale też nieco mniej oczywiste […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #117

Jakie nowe słowo na urlop zadomowiło się w języku szwedzkim na dobre? Gdzie w tym roku odbywała się w Szwecji międzynarodowa konferencja dotycząca zombi? I jaką nową wystawę proponuje Historiska Museet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #118 Ogarniamy przygotowanie pytt i panny!

Wasze wczorajsze reakcje na fb i instagramie dowodzą, że z pytt i panną trafiliśmy w 10! Przepis już znacie, teraz czas na powtórkę słownictwa! Zapraszamy na kulinarny quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #4 Laga pytt i panna!

Na fanpage’u Humli ponownie zagościł sprzęt kuchenny, co może oznaczać dla bloga tylko jedno – powrót naszej serii o gotowaniu (i powtarzaniu trybu rozkazującego)! Dziś zajmiemy się ikonicznym szwedzkim daniem, którego nazwa często na początku nauki języka wywołuje uśmiech – pytt i panna (lub pyttipanna).Tę prostą w przygotowaniu potrawkę z patelni zwykle przyrządza się z […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #116

Czy migrena wśród szwedzkiej młodzieży jest częsta? Gdzie odbywa się jeden z najmniejszych festiwali filmowych w Szwecji? Jakiego mniejszościowego języka nie słychać w edukacji w szwedzkich szkołach? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #117 Ogarniamy bardzo szwedzkie słówka#7!

Na instagramie zastanawialiśmy się wczoraj nad tym czym jest pålägg, a w najnowszym wpisie o bardzo szwedzkich słówkach znajdziecie też pozostałe perełki, które wybrała dla Was nasza lektorka Anna Hamanowicz. Wiecie, co to barnasinne i bildrulle? Macie ochotę sprawdzić się w naszym quizie? No to zaczynamy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #7

Hejsan! Wracam do Was dziś z kolejnymi szwedzkimi słówkami, których nie przetłumaczymy jednym słowem na polski. Poznamy pięć słów z różnych dziedzin, którymi na pewno zadziwicie Waszych szwedzkich znajomych. Zaczynamy! 1. Köttrymd Köttrymd oznacza dosłownie “mięsna przestrzeń”. Pewnie Was nie zaskoczę pisząc, że nie chodzi tu o dział mięsny w sklepie czy rzeźnię. Mała podpowiedź: […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #115

Kto został nowym szwedzkim mistrzem szachów? Czy nowy film z Alicią Vikander zgarnie nagrodę w Cannes? I jak Szwecja przygotowuje się na wypadek powodzi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #116 Ogarniamy synonimy! #7

Z czym kojarzy Wam się słówko förtära? A försprång? Czy czy försprång może być motbjudande? Dziś trenujemy te trudniejsze synonimy do łatwiejszych słówek! Zrób quiz i potrenuj z nami!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #7

Hejsan! To już nasze siódme spotkanie z synonimami w języku szwedzkim, skierowane głównie do średniozaawansowanych. Ale, oczywiście, wszyscy są tu mile widziani😊) Czeka na nas dziś siedem różnych słów i ich najlepsze zamienniki. Gotowi na wzbogacenie Waszego słownictwa i trening dla szarych komórek? Zaczynamy! 1. Här finns inget att FÖRTÄRA. – Nie ma tu niczego […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #114

Jak wygląda nowy rząd w Szwecji? Jak tworzyć sztukę dla ptaków, owadów i insektów? I kto dba o bezpieczne sceny sesu na szwedzkich planach filmowych? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #115 Ogarniamy ten rzeczownik!

Jak już pewnie zauważyliście z okazji premiery naszego gramatycznego kursu online Ogarnij ten rzeczownik! w tym tygodniu wyjątkowo mocno skupiamy się na rzeczowniku właśnie. I to on jest bohaterem quizu, który przygotowała dla Was nasza lektorka Ania. To jak, macie ochotę zmierzyć się z formami nieokreślonymi i określonymi, liczbą pojedynczą i mnoga, a może nawet […]

Czytaj więcej