Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 16 grudnia, 2020

Ogarniamy liczebniki porządkowe!

Podejrzewam, że wielu z Was odlicza już dni, które zostały do Świąt. Zastanawiam się, czy robicie to po polsku, czy może próbujecie po szwedzku, żeby w oczekiwania na Święta wpleść jeszcze odrobinę nauki szwedzkiego. Jeśli widzieliście już ten mały wstęp do tematu na fanpage’u Humli, to doskonale wiecie, czym się dziś zajmiemy. Dziś bierzemy na warsztat liczebniki porządkowe i ich szerokie zastosowanie!

1:a första, 2:a andra, 3:e tredje, 4:e fjärde, 5:e femte, 6:e sjätte, 7:e sjunde, 8:e åttonde, 9:e nionde, 10:e tionde, 11:e elfte, 12:e tolfte, 13:e trettonde, 14:e fjortonde, 15:e femtonde, 16:e sextonde, 17:e sjuttonde, 18:e artonde, 19:e nittonde, 20:e tjugonde, 21:a tjugoförsta

Zakładam, że już zetknęliście się z liczebnikami porządkowymi w szwedzkim, jeśli zaś nie, odsyłam jeszcze raz na nasz fanpage. To, co jest dla nas ważne i bardzo ułatwia naukę to fakt, że w szwedzkim odmieniamy tylko ostatnią cyfrę. Nie mówimy pięćdziesiąty piąty, a pięćdziesiąt piąty (femtiofemte). Od razu prościej 😊 Inną ważną uwagą jest wymowa artonde vs. åttonde. Posłuchajcie uważnie i powtarzajcie, bo te dwa liczebniki są często mylone.

Liczebnik porządkowy wskazuje nam coś albo kogoś konkretnego, dlatego używamy po nim formy określonej zarówno przymiotnika, jak i rzeczownika.

Jag bor på femte våningen. – Mieszkam na piątym piętrze.

Harry Potter och fången från Azkaban är den tredje boken om Harry. – Harry Potter i więzień z Azkabanu to trzecia książka o Harrym.

Fjärde killen till vänster är min pojkvän. – Czwarty chłopak na lewo jest moim chłopakiem.

Jak już wiecie, zaimek dzierżawczy anuluje formę określoną rzeczownika.

Han är hennes andra man. – On jest jej drugim mężem.

Det är mitt första jobb. – To moja pierwsza praca.

Liczebników porządkowych możemy też używać do podawania dat. I tu będziemy mieli dwie opcje, z czego druga może się Wam wydać nieco dziwna. Dziwna, bo zamiast np. drugiego maja powiemy drugiego w piątym (miesiącu). Spójrzcie na przykłady:

Det är den sextonde december idag.

Det är den sextonde i tolfte idag. – Dziś jest szesnastego grudnia.

Jag fyller år den tjugonde maj.

Jag fyller år den tjugonde i femte. – Mam urodziny dwudziestego maja.

Ważne jest też poprawne czytanie tytułów władców, prezydentów, czy papieży. Dzieje się tu ciekawa rzecz – jak już wiecie, liczebniki porządkowe mają końcówkę –e, poza dwoma pierwszymi, czyli första i andra. Tak się jednak utarło, że jeżeli mówimy o jakimś władcy czy innej ważnej postaci historycznej płci męskiej, to końcówki w första i andra możemy zmienić na –e. Czyli förste i andre. Ważne! Działa to tylko w jedną stronę i tylko w przypadku tych dwóch liczebników. Nigdy nie zmienimy np. sjunde na sjunda!

Mieszko I – Mieszko den förste – Mieszko I

Johannes Paulus II – Johannes Paulus den andre – Jan Paweł II

Gustav VI Adolf – Gustav den sjätte Adolf – Gustaw VI Adolf

I jeszcze jeden ważny temat – co drugi, co trzeci, co czwarty, etc. W zależności od rodzaju rzeczownika, co drugi powiemy varannan (np. varannan vecka – co drugi tydzień) albo vartannat (vartannat barn – co drugie dziecko). Każde kolejne powiemy z var/vart i liczebnikiem porządkowym, np. var fjärde, var femte, var sjätte, etc.

Jag besöker min familj varannan månad. – Odwiedzam moją rodzinę co drugi miesiąc.

Min pojkvän åker till Spanien var fjärde månad. – Mój chłopak jeździ do Hiszpanii co czwarty miesiąc.

Åsa reser till Japan vartannat eller vart tredje år. – Åsa podróżuje do Japonii co drugi lub co trzeci rok.

Läs vart tionde ord om du vill läsa det gömda meddelandet! – Przeczytaj co dziesiąte słowo, jeśli chcesz przeczytać ukrytą wiadomość!

Na dzisiaj kończymy, mam nadzieję, że znajdziecie czas, aby sprawdzić się jutro w naszym quizie 😊) Tymczasem!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #178

Czy osobom potrzebującym tłumacza zostanie odebrane prawo do niego w sytuacjach urzędowych i zdrowotnych? Czy szwedzkie badania nad psychodelikami pomogą w zwalczaniu depresji? I dlaczego kwestia walki o klimat zniknęła ze szwedzkiej debaty wyborczej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, […]

Czytaj więcej

Rozpętało się piekło, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HELVETE!

Hejsan! Poznaliście już szwedzkie idiomy związane ze słowem HIMMEL (a jeśli nie, to koniecznie nadróbcie zaległości!), tak więc najwyższy czas na idiomy z HELVETE! Uważajcie, bo samo słowo helvete jest przekleństwem ciężkiego kalibru w języku szwedzkim (napiszę dla Was na ten temat), tak więc raczej nie używajcie go jako pojedynczego słowa, a właśnie w wyrażeniach […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #177

Czy Szwedzi żyją coraz dłużej? Który szwedzki gigant odzieżowy zapowiada zwolnienia? Co zagraża pastwiskom reniferów? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język szwedzki. W ten sposób […]

Czytaj więcej

Szwedzkie przysłowia – svenska ordspråk #2

Witajcie w drugiej odsłonie szwedzkich przysłów, które mają niemal bezpośrednie przełożenie na polski! Poznacie siedem przysłów, ich dosłowne znaczenie, oraz ich polskie odpowiedniki. Chcecie zaskoczyć Waszych szwedzkich znajomych? Zapraszam do dzisiejszego wpisu! 1. Allt är inte guld som glimmar. – dosł. „Nie wszystko, co się błyszczy, jest złotem.” czyli: pozory mylą, nie można sugerować się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #175

Kto w roku 2023 poprowadzi Melodifestivalen? Czy w Szwecji wzrośnie również cena wody? I czy samochody elektryczne to zawsze dobry wybór? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #6 – Bara få va mig själv

Macie chęć na pogodną i dającą siłę muzykę w te jesienne dni? To świetnie się składa, bo dziś zaśpiewamy razem Bara få va mig själv jednej z najpopularniejszych szwedzkich artystek – LALEH. Laleh Pourkarim urodziła się w 1982 roku w Bandar-e Anzali w Iranie i mieszka w Szwecji od dziesiątego roku życia. Jest piosenkarką, tekściarką, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #174

Jakie prawo zapewnia wszystkim Szwedom dostęp do natury? Czy wzrosną czynsze wynajmu mieszkań komunalnych? Czy Szwedzi są zgodni co do pisowni DE i DEM? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Być w siódmym niebie, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HIMMEL!

Zastanawialiście się kiedyś, czy w szwedzkim istnieją odpowiedniki idiomów „być w siódmym niebie” albo „poruszyć niebo i ziemię”? To dobrze, bo dziś rozwieję Wasze wątpliwości 😊 Poznacie siedem idiomów związanych ze słowem himmel, które wniosą poziom Waszych konwersacji w szwedzkim na wyższy poziom! Zaczynamy! vara i sjunde himlen – dosł. być w siódmym niebie – […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #173

Od ilu już lat Szwedzi mogą korzystać ze Swisha? Jakie nowe przepisy dotyczące hulajnóg weszły w życie jesienią? I na jakie próby wystawiło nauczycieli zdalne nauczanie w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags: jag gillar musik. Vad tycker du om?

Hejsan! Dzisiaj zajmiemy się czymś prostym i przyjemnym, a przy okazji bardzo przydatnym. Nauczymy się, jak mówić o tym, co lubimy i czego nie lubimy. Dowiecie się też, jak zadać pytanie na ten temat. Zaczynamy! W języku szwedzkim mamy dwa czasowniki, które oznaczają lubić/podobać się: tycka om i gilla. Różnica w znaczeniu jest żadna, po […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #172

Który program rozrywkowy podbija szwedzką publiczność już osiemnasty sezon?Jakie larwy w Szwecji zagrażają człowiekowi? I czy wyższe wykształcenie daje gwarancję krytycznego myślenia? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej