Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 października, 2019

Nobelpriset -Nagroda Nobla

Jeżeli często odwiedzacie SVTPlay, to pewnie wiecie, że od kilku dni trwa rozdawanie nagród Nobla w różnych dziedzinach. Jak dotąd, została ona przyznana w dziedzinie medycyny, fizyki, a w momencie, w którym pojawi się ten wpis, na SVT powinna już znaleźć się transmisja z chemii. Czeka nas jeszcze literatura jutro o 12:50, pokojowa nagroda w piątek i nagroda w dziedzinie ekonomii w poniedziałek.

Czy wiecie, kiedy została przyznana pierwsza nagroda Nobla, kto ją dostał najwięcej razy, oraz które wyróżnienie wywołało najwięcej kontrowersji? Zapraszamy do bloga!

Alfred Nobel urodził się oczywiście w Szwecji, w Sztokholmie, 21-ego października 1833 roku. Dzień Nobla przypada w dzień jego śmierci, 10-ego grudnia. Wtedy też odbywa się uroczyste wręczenie nagród przez samego króla Szwecji. Jeśli widzieliście kiedyś transmisję z uroczystości albo uczestniczyliście w niej osobiście (opowiadajcie, jak było!), to wiecie, że jest to ogromne przyjęcie z wystawnym jedzeniem, pięknymi strojami i fascynującymi gośćmi.

Skąd jednak wzięła się nagroda Nobla i dlaczego jest ona tak prestiżowa? Nobel był wybitnym wynalazcą, przez całe swoje życie zarejestrował ponad 350 patentów (patent), w tym dynamit w 1867 roku. Mówił płynnie po szwedzku (svenska), francusku (svenska), rosyjsku (ryska), angielsku (engelska) i niemiecku (tyska). Miał wszechstronne zainteresowania i nieustannie podróżował. Ta wszechstronność przełożyła się na różnorodność kategorii nagród, które Nobel wymienił w swoim testamencie (testamente): fizyka (fysik), chemia (kemi), medycyna lub fizjologia (medicin eller fysiologi), literatura (litteratur), i pokojowa nagroda (fredspris). Doszła do tego jeszcze nagroda w dziedzinie ekonomii (ekonomi). Cała fortuna Nobla została zapisana przyszłym wynalazcom, pisarzom, lekarzom i działaczom społecznym. Pieniężna nagroda waha się od 10 do 8 milionów koron i jest przyznawana corocznie, od 1901.

Jak dotąd, nagrodę Nobla przyznano dwukrotnie czterem osobom: Linusowi Paulingowi (kemi), Johnowi Bardeenowi (kemi och fredsarbete), Frederickowi Sangerowi (kemi), oraz naszej rodaczce, znanej w Szwecji jako Marie Curie (fysik och kemi). Maria Skłodowska-Curie pozostaje pierwszą dwukrotnie nagrodzoną laureatką nagrody Nobla i jedyną kobietą w historii, której się to udało. Szwedzi zostali nagrodzeni ponad 30 razy, wśród nazwisk, które mogą brzmieć znajomo, warto jest wymienić Selmę Lagerlöf, Tomasa Tranströmera, Pära Lagerkvista (wszyscy w dziedzinie literatury), oraz Daga Hammarskjölda, głównego sekretarza ONZ (Förenta Nationerna, FN), którego nagrodzono pośmiertnie (postumt). Wśród polskich laureatów warto wspomnieć Wisławę Szymborską, Czesława Miłosza, Lecha Wałęsę, Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, i znowu Marię Skłodowską-Curie. Jak widać, Polacy zdobyli największe uznanie w dziedzinie literatury 😊 Najwięcej laureatów nagrody Nobla pochodzi z USA. Z około 900 laureatów, ponad 250 pochodzi właśnie ze Stanów Zjednoczonych (Amerikas förenta stater). Chyba najbardziej kontrowersyjnym laureatem nagrody Nobla był Egaz Moniz, portugalski neurolog, który prowadził badania nad „leczniczymi wartościami lobotomii”. Nagrodę przyznano w 1949 roku, pomimo protestów, również ze strony jego byłych pacjentów.

Jeśli będziecie albo jesteście w Sztokholmie, koniecznie odwiedźcie Nobelmuseet. W najbliższych dniach odbędą się liczne eventy (evenemang) związane z nagrodą Nobla, więc koniecznie zapoznajcie się z programem i dajcie nam znać, jak było!

Mamy nadzieję, że z naszego wpisu dowiedzieliście się czegoś nowego albo odświeżyliście pamięć, i że zachęciliśmy Was do oglądania transmisji przyznawania nagród Nobla : ) Śledzicie transmisje? Interesujecie się laureatami? Któraś z kategorii jest dla Was szczególnie ciekawa? Piszcie! Ja zawsze sprawdzam laureatów w dziedzinie literatury 😀

Ha det så kul! Widzimy się w kolejnym blogu za tydzień!

Tekst: Anna Hamanowicz

Zdjęcie: (Ola Ericson) /imagebank.sweden.se

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #102

Jaka jest przyszłość kolei w Szwecji? Które zwierzęta fascynują Szwedów tak bardzo, że aż w telewizji pojawia się livestream z ich wędrówki do letnich pastwisk? I jakie nowe słówko pojawiło się w języku szwedzkim?Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz […]

Czytaj więcej

Quiz #103 Ogarniamy przyimki z uczuciami! #2

MOT, ÖVER i FÖR nie będzie już miało przed nami żadnych tajemnic! Zwłaszcza po tym quizie!

Czytaj więcej

Przyimki z KÄNSLOR, del 2

Dziś wracamy do tematu uczuć i towarzyszących im przyimków w szwedzkim. W poprzednim wpisie na temat nauczyliśmy się używać przyimków på, i oraz med. Dziś czas na över, för i mot! Tak więc odświeżcie sobie część pierwszą i czytajcie dzisiejszy przewodnik po przyimkach z känslor 😊 ÖVER – wyraża zdziwienie chockad (zszokowany), förvånad (zdziwiony), häpen […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #101

Czy żurawie przyleciały już do Szwecji? W jakim filmie zagra Zlatan Ibrahimovic? I kim jest Sofia Jannok i dlaczego warto ją znać? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Quiz #102 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem SE!

Sama teoria na wiele się nie zda, jeśli nie przełożymy jej na praktykę! Co to dla nas oznacza? Że czas przetrenować SE w konkretnych użyciach 🙂 Zapraszamy więc na quiz.

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #11 SE

To już nasze jedenaste spotkanie z partikelverb! Jeżeli nie pamiętacie, czym są, albo trafiliście tu po raz pierwszy, to w skrócie: partikelverb to czasowniki, które łączą się z partykułami (to te krótkie słowa, typu in, efter, på, över, etc.) i zupełnie zmieniają swoje znaczenie. Partykuła będzie zawsze akcentowana. Dziś zajmiemy się czasownikiem se, czyli widzieć, […]

Czytaj więcej

Quiz #101 Ogarniamy słownictwo z przepisów kulinarnych!

Wprawiamy się już w prawdziwie świąteczny nastrój i zabieramy się na poważnie za przygotowania ziemniaczanej zapiekanki Janssons frestelse! A żeby nie pogubić się w oryginalnym szwedzkim przepisie, powtórzmy najpierw słówka! Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #2 Laga Janssons frestelse!

Witajcie z powrotem, drodzy kucharze!;) Widzieliśmy się ostatnio przy okazji Gwiazdki i pieczenia pepparkakor. Minęło już sporo czasu od tamtego przepisu, a że zbliża się Wielkanoc, to najwyższy już czas na kolejną szwedzką potrawę, którą zaskoczycie bliskich i może też siebie. Nie ma znaczenia, czy świętujecie Wielkanoc, czy nie, każda wymówka jest dobra do udoskonalenia […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #100

Czy w Szwecji można pracować jako smok? Jak sobie radzą księgarnie w pandemii? I jaki nowy program rozrywkowy dotarł do Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Quiz #100 Ogarniamy szwedzki slang! #3

Czy Wy to widzicie? To już nasz setny quiz dla Was! Jak ten czas leci! Dziś powtarzamy słówka z kultowego już filmiku z Zarą Larrson, w którym wyjaśnia ona slangowe szwedzkie słówka.

Czytaj więcej

Sprośny homar, czyli szwedzki slang z Zarą Larsson #3

Tjena! Nie wiem jak Wy, ale ja mam dziś chęć na odrobinę relaksu, a mało co tak relaksuje, jak nie wysilanie się na oficjalny, sztywny ton. Mówienie slangiem, używanie języka potocznego i, co dla nas ważne – połączenie tego z nauką szwedzkiego to przyjemne z pożytecznym. Zapraszam na trzecią część szwedzkiego slangu, tym razem naszą […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #99

Jaka szwedzka artystka ma w tym roku szansę na Oskara? Kto został fotografką roku w Szwecji? I jak można sobie żawtować z covida i pandemi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej