Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 9 października, 2019

Nobelpriset -Nagroda Nobla

Jeżeli często odwiedzacie SVTPlay, to pewnie wiecie, że od kilku dni trwa rozdawanie nagród Nobla w różnych dziedzinach. Jak dotąd, została ona przyznana w dziedzinie medycyny, fizyki, a w momencie, w którym pojawi się ten wpis, na SVT powinna już znaleźć się transmisja z chemii. Czeka nas jeszcze literatura jutro o 12:50, pokojowa nagroda w piątek i nagroda w dziedzinie ekonomii w poniedziałek.

Czy wiecie, kiedy została przyznana pierwsza nagroda Nobla, kto ją dostał najwięcej razy, oraz które wyróżnienie wywołało najwięcej kontrowersji? Zapraszamy do bloga!

Alfred Nobel urodził się oczywiście w Szwecji, w Sztokholmie, 21-ego października 1833 roku. Dzień Nobla przypada w dzień jego śmierci, 10-ego grudnia. Wtedy też odbywa się uroczyste wręczenie nagród przez samego króla Szwecji. Jeśli widzieliście kiedyś transmisję z uroczystości albo uczestniczyliście w niej osobiście (opowiadajcie, jak było!), to wiecie, że jest to ogromne przyjęcie z wystawnym jedzeniem, pięknymi strojami i fascynującymi gośćmi.

Skąd jednak wzięła się nagroda Nobla i dlaczego jest ona tak prestiżowa? Nobel był wybitnym wynalazcą, przez całe swoje życie zarejestrował ponad 350 patentów (patent), w tym dynamit w 1867 roku. Mówił płynnie po szwedzku (svenska), francusku (svenska), rosyjsku (ryska), angielsku (engelska) i niemiecku (tyska). Miał wszechstronne zainteresowania i nieustannie podróżował. Ta wszechstronność przełożyła się na różnorodność kategorii nagród, które Nobel wymienił w swoim testamencie (testamente): fizyka (fysik), chemia (kemi), medycyna lub fizjologia (medicin eller fysiologi), literatura (litteratur), i pokojowa nagroda (fredspris). Doszła do tego jeszcze nagroda w dziedzinie ekonomii (ekonomi). Cała fortuna Nobla została zapisana przyszłym wynalazcom, pisarzom, lekarzom i działaczom społecznym. Pieniężna nagroda waha się od 10 do 8 milionów koron i jest przyznawana corocznie, od 1901.

Jak dotąd, nagrodę Nobla przyznano dwukrotnie czterem osobom: Linusowi Paulingowi (kemi), Johnowi Bardeenowi (kemi och fredsarbete), Frederickowi Sangerowi (kemi), oraz naszej rodaczce, znanej w Szwecji jako Marie Curie (fysik och kemi). Maria Skłodowska-Curie pozostaje pierwszą dwukrotnie nagrodzoną laureatką nagrody Nobla i jedyną kobietą w historii, której się to udało. Szwedzi zostali nagrodzeni ponad 30 razy, wśród nazwisk, które mogą brzmieć znajomo, warto jest wymienić Selmę Lagerlöf, Tomasa Tranströmera, Pära Lagerkvista (wszyscy w dziedzinie literatury), oraz Daga Hammarskjölda, głównego sekretarza ONZ (Förenta Nationerna, FN), którego nagrodzono pośmiertnie (postumt). Wśród polskich laureatów warto wspomnieć Wisławę Szymborską, Czesława Miłosza, Lecha Wałęsę, Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, i znowu Marię Skłodowską-Curie. Jak widać, Polacy zdobyli największe uznanie w dziedzinie literatury 😊 Najwięcej laureatów nagrody Nobla pochodzi z USA. Z około 900 laureatów, ponad 250 pochodzi właśnie ze Stanów Zjednoczonych (Amerikas förenta stater). Chyba najbardziej kontrowersyjnym laureatem nagrody Nobla był Egaz Moniz, portugalski neurolog, który prowadził badania nad „leczniczymi wartościami lobotomii”. Nagrodę przyznano w 1949 roku, pomimo protestów, również ze strony jego byłych pacjentów.

Jeśli będziecie albo jesteście w Sztokholmie, koniecznie odwiedźcie Nobelmuseet. W najbliższych dniach odbędą się liczne eventy (evenemang) związane z nagrodą Nobla, więc koniecznie zapoznajcie się z programem i dajcie nam znać, jak było!

Mamy nadzieję, że z naszego wpisu dowiedzieliście się czegoś nowego albo odświeżyliście pamięć, i że zachęciliśmy Was do oglądania transmisji przyznawania nagród Nobla : ) Śledzicie transmisje? Interesujecie się laureatami? Któraś z kategorii jest dla Was szczególnie ciekawa? Piszcie! Ja zawsze sprawdzam laureatów w dziedzinie literatury 😀

Ha det så kul! Widzimy się w kolejnym blogu za tydzień!

Tekst: Anna Hamanowicz

Zdjęcie: (Ola Ericson) /imagebank.sweden.se

Pozostałe posty

Quiz #79 Ogarniamy słownictwo związane z podróżami!

Zaczynamy naszą wirtualną podróż po szwedzku! Macie ochotę powtórzyć z nami trochę słownictwa? Zapraszamy na podróżniczy quiz!

Czytaj więcej

Svenska till vardags! – podróżujemy po Szwecji

Hejsan! W tym tygodniu nauczyliście się z nami nazw środków transportu. Zastanawiam się, czy umielibyście nazwać miejsca związane z transportem, takie jak stacja, przystanek, czy peron. Jeśli się wahacie, to ten odcinek Svenska till vardags jest specjalnie dla Was! A jeżeli nie znacie mojego wpisu o går, åker i kör, to również polecam lekturę : […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #78

Dlaczego Szwedzi słyszą coraz gorzej? I co tak bardzo przyciąga ich do klocków Lego? Oraz dlaczego coraz więcej szwedzkich szkół zmienia profil na angielskojęzyczny?Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji […]

Czytaj więcej

Quiz #78 Ogarniamy bardzo szwedzkie słówka #3!

Za Wami kolejna porcja bardzo szwedzkich słówek. Jeśli macie ochotę przetrenować je w konkretnych użyciach, to wpadajcie na nasz cotygodniowy quiz.

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #3

Po długiej przerwie wracam do Was z trzecim odcinkiem bardzo szwedzkich słówek! Gotowi na chwilę przerwy od gramatyki i nowe, ciekawe słówka, którymi zaskoczycie Szwedów? Zaczynamy! 1. Tidsoptimist Spójrzmy. Tid zapewne znacie i wiecie, że oznacza czas, optimist natomiast rozumie się samo przez się. Kim zatem jest ten optymista czasowy? Ano notoryczny spóźnialski! Z tym […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #77

Czy kobiety często polują w Szwecji? Czy Nagrody Nobla już wcześniej dotykały skandale? I co może pomóc w leczeniu dysleksji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć […]

Czytaj więcej

Quiz #77 Ogarniamy, jak to powiedzieć inaczej!

Jak podobały się Wam słówka w naszym najnowszym wpisie o synonimach? Macie ochotę je przećwiczyć? Zapraszamy na quiz, w którym sprawdzicie, jak to powiedzieć inaczej!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #4

Hejsan! Jesień już na poważnie do nas przyszła i ciężko się do czegokolwiek zmotywować. Ale może w przerwie między jedną fiką, a drugą, znajdziecie chwilę na Wasz ulubiony język? 😊 Dzisiaj wracamy do synonimów w nieco luźniejszym wpisie z krótszymi zdaniami. Tak, żeby nas nie przeciążyć w te chłodne, deszczowe dni. Zaczynamy! 1. Han har […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #76

Ile cynamonowych bułeczek zjadają co roku Szwedzi? Jak przemowa Grety Thunberg wpłynęła na sztukę? I o jakim przestępstwie możecie się dowiedzieć z premierowego odcinka nowego sezonu Veckans Brott? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Quiz #76 Ogarniamy perfekt particip czasowników z grupy I!

Perfekt particip wcale nie jest taki straszny! Mamy nadzieję, że samu się o tym przekonaliście z wpisu o nim przy czasownikach z grupy I. Pozostałe grupy jeszcze przed nami, ale już dziś możecie potrenować I w naszym gramatycznym quizie. Do dzieła!

Czytaj więcej

Ogarniamy perfekt particip! #1

W tym tygodniu zajmujemy się odmianą pierwszej, najprostszej i, co pocieszające – najliczniejszej grupy czasowników. Jak już zapewne wiecie z humlowego fan page’a, są to czasowniki, które w czasie teraźniejszym mają końcówkę –ar: jobbar, pratar, studerar, czasowniki, których uczymy się na samym początku. Wiecie już jak odmienić te czasowniki we wszystkich czasach w szwedzkim. Być […]

Czytaj więcej

#Halo Szwecja! #75

Znasz slogany reklamowe szwedzkich gmin? Potrafisz połączyć je z konkretnymi miejscami? Wiesz, na jaki pomysł wpadła odtatnio IKEA? I jak w prosty sposób trenować słuchanie po szwedzku w ramach Targów Książki, które właśnie odbywają się w Göteborgu? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością […]

Czytaj więcej