Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 12 czerwca, 2019

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #1 STÅ

Zdarzyło się Wam powiedzieć jag tycker deckare zamiast jag tycker om deckare? Nie jesteście pewni, po co w szwedzkim te wszystkie „małe” słówka typu av, för, under, upp, till, które nie zawsze znaczą to, czego się nauczyliśmy? Wreszcie, chcecie rozwiać swoje wątpliwości, gdy w tekście zamiast zwykłego står, czytamy står ut? W takim razie, ta seria jest dla Was! Dziś bierzemy na warsztat czasownik står i jego wiele zastosowań, żebyście jutro mogli się sprawdzić w naszym quizie.

Tym najbardziej rozpowszechnionym znaczeniem står jest oczywiście stać.

Glaset står på bordet. – Na stole stoi szklanka.

Framför kassan står flera personer och väntar på sin tur. – Przy kasie stoi wiele osób i czeka na swoją kolej.

Szwedzi myślą też podobnie jak my o niedziałającym  zegarze:

Klockan står eftersom batteriet är slut. – Zegar stoi, bo bateria się skończyła.

Innym znaczeniem står, którego nie tworzymy przez dodawanie tych małych słów (partykuł), jest:

Vad står det i tidningen? – Co jest napisane w gazecie, albo, dosłownie, co stoi w gazecie?

W języku szwedzkim istnieje grupa czasowników, przy których zawsze stoi jakieś dodatkowe małe słówko ( partykuła) które zmienia podstawowe znaczenie czasownika. Jako że to właśnie partykuła nadaje znaczenie danemu czasownikowi, to ją zawsze akcentujemy. Przykładowo: w zdaniu „Glaset står på bordet”, nie będzie akcentowane, bo nie jest partykułą, a przyimkiem, znaczy po prostu „na”. Nie zmienia znaczenia czasownika. Ale już w zdaniu „stå på dig!”, czyli nie daj się, to zdecydowanie på będzie akcentowane. Bo w tym przypadku zmieniamy znaczenie czasownika, nie chodzi nam o „stój na sobie/tobie” 🙂

Natomiast w przypadku idiomów, gdzie również pojawiają się partykuły, nie akcentujemy ich. Dlaczego? Dlatego, że są to dłuższe, wielowyrazowe wyrażenia, np. stå för följderna – ponosić konsekwencje.

Inne ważne znaczenia stå to:

stå för kostnaderna (nieakcentowane) – pokrywać koszt

Vem ska stå för kostnaderna när hyrbil skadas? – kto pokrywa koszty, jeśli wypożyczony samochód zostanie uszkodzony?

stå på – dziać się,

Varför ser du så ledsen ut? Vad står på egentligen? – Dlaczego jesteś taki smutny? Co się dzieje?

stå till (med) – być albo czuć się w pewien sposób

Hur står det till? – Jak się miewasz?

Det står illa till med honom. – Kiepsko z nim.

stå i – ciężko pracować

Min pojkvän har stått i idag; han har skrivit en uppsats på 10 sidor, översatt en kort text, gjort hemläxan, städat lägenheten och lagat middag. Han är verkligen en arbetsmyra. – Mój chłopak się dziś napracował: napisał wypracowanie na 10 stron, przetłumaczył krótki tekst, zrobił zadanie domowe, posprzątał w mieszkaniu i ugotował obiad. Prawdziwy z niego pracuś.

stå ut (med) – wytrzymać, znieść

Jag vet att du inte kan stå ut med honom, men kan du försöka? Det är ju min födelsedag och jag vill bjuda alla vänner. – Wiem, że go nie znosisz, ale mogłabyś chociaż spróbować? To moje urodziny i chciałabym zaprosić wszystkich przyjaciół.

stå vid sitt ord (nieakcentowane) – dotrzymać słowa

Min mamma står alltid vid sitt ord, jag vet att jag kan lita på henne utan tvivel.– Moja mama zawsze dotrzymuje słowa i bez wątpliwości mogę na nią liczyć.

stå med båda fötterna på jorden (nieakcentowane) – być realistą, stapać twardo po ziemi

Han ger mig alltid så bra råd för han står med båda fötterna på jorden och är duktig på att lösa problem.– On zawsze daje mi dobre rasy, bo stąpa twardo po ziemi i jest dobry w rozwiązywaniu problemów.

stå kvar – pozostawać na miejscu

Han står kvar där. Vi borde ringa honom. – On dalej tam stoi. Zadzwońmy do niego.

stå fast vid att – pozostawać przy swoim zdaniu

Jag står fast vid att vi inte behöver ägna så mycket tid åt våra mobiltelefoner.– Obstaję przy swoim, że nie powinniśmy tyle czasu spędzać w telefonach komórkowych.

stå bakom ngt – kryć się za czymś, być przyczyną (stać za czymś :))

Vem står bakom Palmemordet?– Kto stoi za morderstwem Palmego?

Tekst przygotowała dla Was: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #171

Czy chcąc zagłosować w zeszłotygodniowych wyborach Szwedzi musieli stać w kolejkach? O ile wzrosną ceny pieluch i papieru toaletowego w Szwecji? I czy u naszego północnego sąsiada też jest zanieczyszczone powietrze? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #172 Ogarniamy słówka z bajki o Pinokiu!

Jeśli podobał Ci się nauka szwedzkiego z piosenek, to czas przejrzeć słówka z piosenki Pinokia. A potem najlepiej od razu powtórzyć je w praktycznym quizie!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #19 – Inga band kan binda mej!

Witam fanów piosenek z filmów Disneya! Na naszym blogu poznaliście już 18 disneyowskich klasyków, które, mam nadzieję, pomogły Wam w nauce szwedzkiego. Dziś przestudiujemy drugi po Królewnie Śnieżce długi metraż z tego studia animowanego. Zaciekawieni? Zostańcie ze mną! Pinokio (Pinocchio) opowiada historię starszego lalkarza (dockmakare), Gepetto, który z całego serca (av hela sitt hjärta) pragnie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #170

Jakie trudności mogą napotkać jesienią podróżujący szwedzką koleją? I o ile wzrosną szwedzkie kredyty studenckie? Oraz jakiego odkrycia dotyczącego cukrzycy dokonali naukowcy z Karolinska Institutet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #171 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem säga!

Udało Wam się powtórzyć wyrażenia z czasownikiem säga? Macie ochotę na szybką powtórkę? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #15 SÄGA

Hejsan! Wiecie, że nasza seria partikelverb ma już piętnaście odcinków? 😊 Nadróbcie ewentualne zaległości, bo dziś zajmiemy się nowym zestawem bardzo przydatnych wyrażeń ze słówkiem säga, czyli powiedzieć. Część tych wyrażeń może już znaliście i nie wiedzieliście, że są one partikelverb! Małe przypomnienie – partikelverb to czasownik połączony z partykułą, czyli takim małym słówkiem typu […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #169

Czy sklepy bez personelu są w Szwecji popularne? Jakie zwierzęta coraz częściej pojawiają się u wybrzeży Szwecji? I czy nasi północni sąsiedzi potrzebują więcej rozwiązań w zakresie energii słonecznej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, […]

Czytaj więcej

Quiz #170 Ogarniamy szwedzką gramatykę!

Jak się czujecie już prawie po wakacjach? Wypoczęliście i nabraliście sił do dalszej nauki szwedzkiego? Może macie ochotę na małą gramatyczną powtórkę w quizie? Zaczynamy!

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie gry komputerowe

Witam serdecznie miłośników gier komputerowych! Bez względu na to, czy gracie regularnie i jesteście na czasie z nowościami, czy też Wasza przygoda z graniem ogranicza się do Pasjansa, dzisiejszy wpis z pewnością Was zainteresuje! 😊 Pewnie wiedzieliście już, że super popularny Minecraft został stworzony przez Szwedów, ale może nie mieliście pojęcia, że Candy Crush Saga […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #168

Czy w Szwecji zaczyna brakować wody? Dlaczego gwałtownie wzrastają ceny podwynajmu? I co szwedzkie gospodarstwa domowe robią z plastikiem? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język […]

Czytaj więcej

Quiz #169 Ogarniamy fałszywych przyjaciół w szwedzkim! #3

Czy Wam też mylą się termin i semester i chcecie je tłumaczyć prosto z polskiego? A jak słyszycie stol, to myślicie o stole? Fałszywych przyjaciół w szwedzkim nie brakuje. Zróbmy sobie więc małą powtórkę w quizie!

Czytaj więcej