Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 14 sierpnia, 2019

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #3 GE

Zastanawialiście się kiedyś nad tym, jak wiele znaczeń może mieć jeden czasownik? Gdy pomyślimy o czasowniku „dać”, możemy go użyć do powiedzenia „dać za wygraną”, „dać komuś popalić”, czy „poddać się”… Po szwedzku ten sam czasownik, ge, też ma mnóstwo ciekawych i przedziwnych znaczeń, tak więc nie przedłużając, zapraszamy do trzeciej odsłony partikelverb!

Zaczniemy od prostych, dość intuicyjnych dla Polaków zastosowań tego czasownika.

Podstawowym znaczeniem ge jest oczywiście dać, dawać.

Jag vet inte vad jag kan ge min pojkvän i julklapp. –Nie wiem, co mogę dać mojemu chłopakowi pod choinkę.

W sensie bardziej metaforycznym – wyprawić.

Kungen gav en stor bankett.– Król wyprawił duży bankiet.

Podobnie jak po polsku, za pomocą ge rozmawiamy o cenie.

Hur mycket gav du för din nya lägenhet? –Ile dałaś za twoje nowe mieszkanie?

I znowu, podobnie jak po polsku: przynosić rezultaty.

Jag tror inte att terapin har gett honom någonting.-Nie wydaje mi się, żeby terapia mu coś dała/przyniosła rezultaty.

Z czasownikiem ge możemy też być na maxa romantykami i oddać za kogoś życie:

Han älskade sin fru så mycket att han var beredd att ge sitt liv för henne.– Tak bardzo kochał swoją żonę, że był gotowy oddać za nią życie.

To teraz czas na mniej oczywiste wyrażenia z różnymi małymi słówkami.

Ge sig iväg – ruszyć

Min bästa vän gav sig iväg på segeläventyr!-Mój najlepszy przyjaciel wyruszył w żeglarską przygodę!

Ge upp – poddać się (jak angielskie give up), a także: wydać z siebie np. krzyk, które możemy też wyrazić za pomocą ger till.

Efter att ha arbetat tre år på projektet som inte var intressant för mig, gav jag upp. Jag ville göra något annat. – Po trzech latach pracy nad projektem, który nie był dla mnie ciekawy, poddałam się. Chciałam zrobić coś innego.

När hon såg en varg utanför sitt hus, gav hon upp/till ett skrik. Hon var livrädd.– Gdy zobaczyła wilka przed swoim domem, krzyknęła/wydawała z siebie krzyk. Była przerażona.

Ge upp andan to natomiast wyzionąć ducha, umrzeć. To wyrażenie kojarzone jest m.in. z Biblią:

Sedan gav Abraham upp andan och dog i god ålder, gammal och tillfreds, och samlades till sitt folk. –Później Abraham wyzionął ducha i umarł w dobrym wieku, stary i pełen zadowolenia, i został przyłączony do swego ludu.

Coś, co osoby anglojęzyczne na pewno skojarzą, to wyrażenie ta något för givettake something for granted – czyli brać coś za pewnik.

Vi ska lära oss att vara nöjda med det vi har och inte ta något för givet.– Musimy nauczyć się być zadowolonymi z tego, co mamy, i nie brać niczego za pewnik.

Ge igen to zemścić się, oddać.

Önskan att ge igen kan vara väldigt stor, men vi ska inte bete oss som de som gjorde oss illa.– Pragnienie odwetu może być bardzo silne, ale nie powinniśmy się zachowywać jak ci, którzy nas skrzywdzili.

Ge igen med samma mynt to rozwinięcie powyższego – dosłownie „oddać tą samą monetą”, czy oddać pięknym za nadobne.

Eftersom han blev bedragen av sin bästa vän, ville han ge igen med samma mynt så att vännen också skulle lida. – Ponieważ został oszukany przez swojego najlepszego przyjaciela, chciał mu odpłacić tym samym, aby przyjaciel również cierpiał.

Ge efter to przestać mówić nie, przestać się opierać.

Hans vänner försökte övertyga honom att börja ett nytt jobb och sluta lata sig. Han var mycket skeptisk i början men till sist gav han efter och började jobba på Volvo.-Jego przyjaciele próbowali go przekonać, żeby zaczął nową pracę i przestał się lenić. Na początku był bardzo sceptyczny, ale w końcu przestał się opierać i zaczął pracę w Volvo.

Ge sig på oznacza rzucić się na kogoś z pięściami albo zacząć go mocno krytykować, tudzież zacząć robić coś zupełnie nowego.

Det är fegt att ge sig på någon svagare än man själv.-Rzucenie się na kogoś słabszego od nas jest tchórzostwem.

I september ska jag ge mig på ett nytt projekt. –We wrześniu zacznę nowy projekt.

Na koniec mamy dla Was ciekawe, mocno potoczne wyrażenie, które znajdziecie m.in. w piosence Jag ger fan i allt Eddiego Meduzy.

Ge attan/tusan/katten/sjutton/fan i ngt – mieć coś gdzieś (tudzież w pewnej części ciała).

Jag ger fan i allt, jag är så trött på alla dessa dumheter.-Mam wszystko gdzieś (wulgarne), jestem już zmęczony tymi wszystkimi głupotami.

Ufff, zmęczyliście się natłokiem informacji? Ge inte upp! 😀 Znacie inne wyrażenia z ge? Używacie którychś z tych, które Wam dziś przedstawiliśmy? Dajcie znać w komentarzach! Do zobaczenia w jutrzejszym quizie sprawdzającym Waszą wiedzę!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja #184

Jak długo Szwecja będzie przewodniczyć Unii Europejskiej? Która adaptacja szwedzkiej powieści bije teraz rekordy popularności? Jakiego języka uczą się coraz chętniej szwedzcy studenci? Czy istnieje coś takiego jak szwedzkie reggae? Jak działają czaty oparte o ludzką inteligencję? I które badania najbardziej przyciągnęły uwagę ludzi w 2022 roku? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. […]

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #20 – Familjen Madrigal

Dziś czas na sześćdziesiąty (sextionde) film studia Disney, Encanto, który dostał Oscara w kategorii najlepszy film animowany (bästa animerade film). Tym samym po raz pierwszy pobił (slå) film Pixara, Luca, nominowanym w tej samej kategorii. Oba filmy zresztą bardzo polecam. Czym Encanto urzekło jury i widzów na całym świecie? Tym, jak wykorzystuje magiczny realizm (magisk […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #183

Co nowego na temat śmierci króla Karola XII odkryli badacze z Finlandii? Czy palacze będą musieli płacić za zniszczenia w mieszkaniach czynszowych spowodowane dymem papierosowym? Jak od nowego roku zmieniły się przepisy dotyczące wieku emerytalnego w Szwecji? Która grupa szwedzkich klientów woli zakupy stacjonarne od online? I czy latanie samolotem będzie kiedyś eko? Wszystko to […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie filmy z zimą w tle

Zima, choć coraz cieplejsza, potrwa jeszcze kilka miesięcy, a co za tym stoi – czeka nas wciąż sporo krótkich dni, gdzie Słońce zachodzi zbyt szybko. Najlepszym lekarstwem na tak prędko kończące się dni jest zawinięcie się w koc i dobry film, oczywiście po szwedzku! Przygotowałam dla Was zestawienie pięciu szwedzkich filmów, których akcja rozgrywa się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #182

Która kanapka została wybrana kanapką roku w Szwecji? Co najczęściej czytano w 2022 roku? Jak wzrosła akcyza na alkohol i tytoń? Dlaczego niechciane prezenty lądują w koszu na śmieci? I dlaczego stare szwedzkie drzewa wyginą? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie ciekawostki #1

Chcesz zabłysnąć ciekawymi faktami o Szwecji? To świetnie się składa, bo dziś poznasz ze mną pięć nieoczywistych faktów, które sprawią, że zakochasz się w Szwecji na nowo i zaciekawisz nią znajomych i przyjaciół. Zaczynamy! 1. Jedyne na świecie muzeum Jamesa Bonda Tak, dobrze widzisz! Postać Jamesa Bonda jest jedną z najbardziej kultowych w historii kina, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #181

Co ciekawego działo się w Szwecji w okresie świątecznym? Czy Mikołaje mieli dużo pracy? Jak plasowały się w tym roku ceny świątecznego jedzenia? Czy w tym czasie w w sklepach było mniej czy więcej personelu? I jak w świąteczną pomoc Ukrainie zaangażowały się szwedzkie fundacje? Oraz czy we wcześniejszych pandemicznych latach bożonarodzeniowe potrawy wyglądały inaczej? […]

Czytaj więcej

Szwedzkie kolędy: Nu tändas tusen juleljus – Śpiewaj z Humlą! #7

Nadszedł czas na specjalny, świąteczny odcinek Śpiewaj z Humlą! W zeszłym roku nauczyliśmy się śpiewać Midnatt råder, dziś chciałam Wam pokazać Nu tändas tusen juleljus. Ta kolęda została napisana w 1898 przez szwedzką pisarkę i kompozytorkę Emmy Köhler. W ciągu kolejnych lat stała się jedną z najczęściej śpiewanych piosenek świątecznych w Szwecji, a w 1986 […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #180

Jakie instytucje w Szwecji zaczną pd przyszłego roku pobierać opłatę za wstęp? Jak SJ rekompensuje klientom chaos biletowy przy świątecznych podróżach? I dlaczego prezent roku w Szwecji nie zadziwił badaczy zachowań konsumenckich? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie […]

Czytaj więcej

Fałszywi przyjaciele w szwedzkim! #4

      Hejsan! Nadszedł czas na czwartą odsłonę serii falska vänner, gdzie ogarniamy szwedzkie słówka łudząco podobne do wyrazów w polskim, angielskim, czy niemieckim, lecz o zupełnie innym znaczeniu. Do każdego słówka podlinkowałam Wam wymowę, bo ona jest kluczem do zapobiegania nieporozumieniom. Czy macie jakąś zabawną historię związaną z którymś z poniższych słów? Zaczynamy! 1. Hot […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #179

Jakiego odkrycia stulecia dokonano niedawno w Szwecji? Jak wiedzie się markom własnym sklepów? I gdzie w Szwecji pojawią się rurociągi wodorowe? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #12 – Jak zrobić placki ziemniaczane?

Mało co tak pomaga w chłodne, krótkie dni jak smaczne i ciepłe jedzenie. A że tutaj, na humlowym blogu, łączymy przyjemne z pożytecznym, to zapraszam Was to wspólnego gotowania i…powtarzania trybu rozkazującego! Dziś dowiecie się, jak zrobić placki ziemniaczane w wersji szwedzkiej, czyli raggmunk – z borówką brusznicą i mięsem (choć to oczywiście możecie pominąć). […]

Czytaj więcej