Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 14 sierpnia, 2019

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #3 GE

Zastanawialiście się kiedyś nad tym, jak wiele znaczeń może mieć jeden czasownik? Gdy pomyślimy o czasowniku „dać”, możemy go użyć do powiedzenia „dać za wygraną”, „dać komuś popalić”, czy „poddać się”… Po szwedzku ten sam czasownik, ge, też ma mnóstwo ciekawych i przedziwnych znaczeń, tak więc nie przedłużając, zapraszamy do trzeciej odsłony partikelverb!

Zaczniemy od prostych, dość intuicyjnych dla Polaków zastosowań tego czasownika.

Podstawowym znaczeniem ge jest oczywiście dać, dawać.

Jag vet inte vad jag kan ge min pojkvän i julklapp. –Nie wiem, co mogę dać mojemu chłopakowi pod choinkę.

W sensie bardziej metaforycznym – wyprawić.

Kungen gav en stor bankett.– Król wyprawił duży bankiet.

Podobnie jak po polsku, za pomocą ge rozmawiamy o cenie.

Hur mycket gav du för din nya lägenhet? –Ile dałaś za twoje nowe mieszkanie?

I znowu, podobnie jak po polsku: przynosić rezultaty.

Jag tror inte att terapin har gett honom någonting.-Nie wydaje mi się, żeby terapia mu coś dała/przyniosła rezultaty.

Z czasownikiem ge możemy też być na maxa romantykami i oddać za kogoś życie:

Han älskade sin fru så mycket att han var beredd att ge sitt liv för henne.– Tak bardzo kochał swoją żonę, że był gotowy oddać za nią życie.

To teraz czas na mniej oczywiste wyrażenia z różnymi małymi słówkami.

Ge sig iväg – ruszyć

Min bästa vän gav sig iväg på segeläventyr!-Mój najlepszy przyjaciel wyruszył w żeglarską przygodę!

Ge upp – poddać się (jak angielskie give up), a także: wydać z siebie np. krzyk, które możemy też wyrazić za pomocą ger till.

Efter att ha arbetat tre år på projektet som inte var intressant för mig, gav jag upp. Jag ville göra något annat. – Po trzech latach pracy nad projektem, który nie był dla mnie ciekawy, poddałam się. Chciałam zrobić coś innego.

När hon såg en varg utanför sitt hus, gav hon upp/till ett skrik. Hon var livrädd.– Gdy zobaczyła wilka przed swoim domem, krzyknęła/wydawała z siebie krzyk. Była przerażona.

Ge upp andan to natomiast wyzionąć ducha, umrzeć. To wyrażenie kojarzone jest m.in. z Biblią:

Sedan gav Abraham upp andan och dog i god ålder, gammal och tillfreds, och samlades till sitt folk. –Później Abraham wyzionął ducha i umarł w dobrym wieku, stary i pełen zadowolenia, i został przyłączony do swego ludu.

Coś, co osoby anglojęzyczne na pewno skojarzą, to wyrażenie ta något för givettake something for granted – czyli brać coś za pewnik.

Vi ska lära oss att vara nöjda med det vi har och inte ta något för givet.– Musimy nauczyć się być zadowolonymi z tego, co mamy, i nie brać niczego za pewnik.

Ge igen to zemścić się, oddać.

Önskan att ge igen kan vara väldigt stor, men vi ska inte bete oss som de som gjorde oss illa.– Pragnienie odwetu może być bardzo silne, ale nie powinniśmy się zachowywać jak ci, którzy nas skrzywdzili.

Ge igen med samma mynt to rozwinięcie powyższego – dosłownie „oddać tą samą monetą”, czy oddać pięknym za nadobne.

Eftersom han blev bedragen av sin bästa vän, ville han ge igen med samma mynt så att vännen också skulle lida. – Ponieważ został oszukany przez swojego najlepszego przyjaciela, chciał mu odpłacić tym samym, aby przyjaciel również cierpiał.

Ge efter to przestać mówić nie, przestać się opierać.

Hans vänner försökte övertyga honom att börja ett nytt jobb och sluta lata sig. Han var mycket skeptisk i början men till sist gav han efter och började jobba på Volvo.-Jego przyjaciele próbowali go przekonać, żeby zaczął nową pracę i przestał się lenić. Na początku był bardzo sceptyczny, ale w końcu przestał się opierać i zaczął pracę w Volvo.

Ge sig på oznacza rzucić się na kogoś z pięściami albo zacząć go mocno krytykować, tudzież zacząć robić coś zupełnie nowego.

Det är fegt att ge sig på någon svagare än man själv.-Rzucenie się na kogoś słabszego od nas jest tchórzostwem.

I september ska jag ge mig på ett nytt projekt. –We wrześniu zacznę nowy projekt.

Na koniec mamy dla Was ciekawe, mocno potoczne wyrażenie, które znajdziecie m.in. w piosence Jag ger fan i allt Eddiego Meduzy.

Ge attan/tusan/katten/sjutton/fan i ngt – mieć coś gdzieś (tudzież w pewnej części ciała).

Jag ger fan i allt, jag är så trött på alla dessa dumheter.-Mam wszystko gdzieś (wulgarne), jestem już zmęczony tymi wszystkimi głupotami.

Ufff, zmęczyliście się natłokiem informacji? Ge inte upp! 😀 Znacie inne wyrażenia z ge? Używacie którychś z tych, które Wam dziś przedstawiliśmy? Dajcie znać w komentarzach! Do zobaczenia w jutrzejszym quizie sprawdzającym Waszą wiedzę!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #117

Jakie nowe słowo na urlop zadomowiło się w języku szwedzkim na dobre? Gdzie w tym roku odbywała się w Szwecji międzynarodowa konferencja dotycząca zombi? I jaką nową wystawę proponuje Historiska Museet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #118 Ogarniamy przygotowanie pytt i panny!

Wasze wczorajsze reakcje na fb i instagramie dowodzą, że z pytt i panną trafiliśmy w 10! Przepis już znacie, teraz czas na powtórkę słownictwa! Zapraszamy na kulinarny quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #4 Laga pytt i panna!

Na fanpage’u Humli ponownie zagościł sprzęt kuchenny, co może oznaczać dla bloga tylko jedno – powrót naszej serii o gotowaniu (i powtarzaniu trybu rozkazującego)! Dziś zajmiemy się ikonicznym szwedzkim daniem, którego nazwa często na początku nauki języka wywołuje uśmiech – pytt i panna (lub pyttipanna).Tę prostą w przygotowaniu potrawkę z patelni zwykle przyrządza się z […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #116

Czy migrena wśród szwedzkiej młodzieży jest częsta? Gdzie odbywa się jeden z najmniejszych festiwali filmowych w Szwecji? Jakiego mniejszościowego języka nie słychać w edukacji w szwedzkich szkołach? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #117 Ogarniamy bardzo szwedzkie słówka#7!

Na instagramie zastanawialiśmy się wczoraj nad tym czym jest pålägg, a w najnowszym wpisie o bardzo szwedzkich słówkach znajdziecie też pozostałe perełki, które wybrała dla Was nasza lektorka Anna Hamanowicz. Wiecie, co to barnasinne i bildrulle? Macie ochotę sprawdzić się w naszym quizie? No to zaczynamy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #7

Hejsan! Wracam do Was dziś z kolejnymi szwedzkimi słówkami, których nie przetłumaczymy jednym słowem na polski. Poznamy pięć słów z różnych dziedzin, którymi na pewno zadziwicie Waszych szwedzkich znajomych. Zaczynamy! 1. Köttrymd Köttrymd oznacza dosłownie “mięsna przestrzeń”. Pewnie Was nie zaskoczę pisząc, że nie chodzi tu o dział mięsny w sklepie czy rzeźnię. Mała podpowiedź: […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #115

Kto został nowym szwedzkim mistrzem szachów? Czy nowy film z Alicią Vikander zgarnie nagrodę w Cannes? I jak Szwecja przygotowuje się na wypadek powodzi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #116 Ogarniamy synonimy! #7

Z czym kojarzy Wam się słówko förtära? A försprång? Czy czy försprång może być motbjudande? Dziś trenujemy te trudniejsze synonimy do łatwiejszych słówek! Zrób quiz i potrenuj z nami!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #7

Hejsan! To już nasze siódme spotkanie z synonimami w języku szwedzkim, skierowane głównie do średniozaawansowanych. Ale, oczywiście, wszyscy są tu mile widziani😊) Czeka na nas dziś siedem różnych słów i ich najlepsze zamienniki. Gotowi na wzbogacenie Waszego słownictwa i trening dla szarych komórek? Zaczynamy! 1. Här finns inget att FÖRTÄRA. – Nie ma tu niczego […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #114

Jak wygląda nowy rząd w Szwecji? Jak tworzyć sztukę dla ptaków, owadów i insektów? I kto dba o bezpieczne sceny sesu na szwedzkich planach filmowych? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #115 Ogarniamy ten rzeczownik!

Jak już pewnie zauważyliście z okazji premiery naszego gramatycznego kursu online Ogarnij ten rzeczownik! w tym tygodniu wyjątkowo mocno skupiamy się na rzeczowniku właśnie. I to on jest bohaterem quizu, który przygotowała dla Was nasza lektorka Ania. To jak, macie ochotę zmierzyć się z formami nieokreślonymi i określonymi, liczbą pojedynczą i mnoga, a może nawet […]

Czytaj więcej

Ogarniamy wyrażenia z till …s!

Jednymi z pierwszych rzeczy, jakie zauważymy rozpoczynając naukę szwedzkiego, są rodzajniki i brak przypadków gramatycznych. W języku polskim jesteśmy przyzwyczajeni do celownika, dopełniacza i innych umilaczy życia, i nagle zderzamy się w językiem, w którym w zasadzie istnieje mianownik i pewnego rodzaju dopełniacz. Chodzi o dzierżawczą końcówkę -s, np. Annas hus (dom Anny). Szwedzki może […]

Czytaj więcej