Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 17 lipca, 2019

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #2 GÅ

Ci z Was, którzy jeżdżą albo mieli okazję przejechać się sztokholmskim metrem, zapewne po jakimś czasie są w stanie wyklepać z pamięci: Nästa: T-centralen. Tänk på avståndet mellan vagn och plattform när du stiger av. Pamiętam, że podczas studiów w Szwecji, nawet moi znajomi nieznający ani słowa po szwedzku, recytowali tę formułkę. Czy wiecie, że stiger av, czyli wysiadać, możemy zamienić na går av? Tak, går nie oznacza jedynie „iść”, przy pomocy naszych ulubionych „małych słówek”, czyli partykuł, może diametralnie zmienić swoje znaczenie. Zaciekawiliśmy Was? Zapraszamy zatem na drugą część partikelverb! W roli głównej występuje jeden z podstawowych i najważniejszych szwedzkich czasowników: går.

Podobnie jak w poprzednim artykule o czasowniku står, pokażemy Wam różne zastosowania går, zarówno jako partikelverb z akcentowanym słówkiem, jak i po prostu wyrażenie idiomatyczne.

Możemy kogoś spytać, jak mu idzie w nowej pracy, dokładnie tak, jak po polsku:

Hur går det för dig på det nya jobbet?

Jeżeli chcemy powiedzieć, że coś da się zrobić (czy że coś idzie zrobić), również możemy posłużyć się går:

Det går att läsa den här lilla texten om du tar på dig glasögonen. – Da radę (idzie) przeczytać ten mały tekst, jeśli założysz okulary.

To, co jest w szwedzkim bardzo ważne, to fakt, że człowiek åker buss, ale za to bussen går. Można to zastosować do innych środków transportu, tåget går, bilen går, båten går, etc.

Możemy także powiedzieć, że film leci w kinie:

Avengers går på bio ikväll. – Avengers lecą dziś wieczorem w kinie.

Gå på znaczy też np. iść do kina – gå på bio, iść do teatru – gå på teater, iść do opery – gå på opera, iść do restauracji – gå på restaurang, etc.

Gå på ma też mniej oczywiste znaczenia. Można też używać np. do mówienia o cenach.

Klänningen gick på 300 kronor. – Sukienka kosztowała (poszła za) 300 koron.

Gå på! – dalej, prędzej!

Gå an używamy, gdy coś wypada albo pasuje. Np. det går an – to ujdzie, to przejdzie.

Gå bort używamy, by mówić o pójściu w gości, ale też… o śmierci.

De ska gå bort till sina föräldrar på lördag. – Oni idą w gości do swoich rodziców w sobotę.

Hennes farmor gick bort ifjol. – Jej babcia zmarła/odeszła rok temu.

Gå ihop to natomiast :

1. Połączenie czegoś – Hans företag ska gå ihop med någon utländsk firma. – Jego  przedsiębiorstwo połączy się z jakąś zagraniczną firmą.

2. Wiązać koniec z końcem – Jag har det svårt att få ekonomin att gå ihop. – Ciężko mi wiązać koniec z końcem.

3. Dobrze funkcjonować razem – Jag och min flickvän går bra ihop. – Ja i moja dziewczyna dobrze razem funkcjonujemy.

Gå med på något oznacza zgodzić się na coś.

Vi gick med på hans förslag – Zgodziliśmy się na jego propozycję.

Gå igen ma trzy znaczenia:

1.Powtarzać się – Historian går igen. – Historia się powtarza.

2. Zamykać się: Dörren går igen och nyckeln är kvar där inne. – drzwi się zamykają, a klucz wciąż jest w środku.

3.Straszyć, nawiedzać – På slottet finns det två vita fruar som går igen. – Na zamku są dwie białe damy, które straszą.

Gå av to, jak już wspomniałam we wstępie, wychodzić, np. z autobusu, metra czy tramwaju. Zamiennie możemy używać stiga av.

Gå av bussen på nästa station. – wysiądź z autobusu na następnej stacji.

Nasz wpis jest zaledwie zalążkiem tematu, gdyż szwedzkie czasowniki uwielbiają te wszystkie „małe” słówka – partykuły 😉. Nie przedłużając jednak, zachęcamy Was do przyswojenia tych powyższych, naszym zdaniem, bardzo przydatnych wyrażeń i do wzięcia udziału w naszym jutrzejszym quizie. Jeżeli dobrze Wam pójdzie, to przejdziecie do historii – gå till historien – mistrzów naszych quizów! 😀 Vi ses!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja #184

Jak długo Szwecja będzie przewodniczyć Unii Europejskiej? Która adaptacja szwedzkiej powieści bije teraz rekordy popularności? Jakiego języka uczą się coraz chętniej szwedzcy studenci? Czy istnieje coś takiego jak szwedzkie reggae? Jak działają czaty oparte o ludzką inteligencję? I które badania najbardziej przyciągnęły uwagę ludzi w 2022 roku? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. […]

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #20 – Familjen Madrigal

Dziś czas na sześćdziesiąty (sextionde) film studia Disney, Encanto, który dostał Oscara w kategorii najlepszy film animowany (bästa animerade film). Tym samym po raz pierwszy pobił (slå) film Pixara, Luca, nominowanym w tej samej kategorii. Oba filmy zresztą bardzo polecam. Czym Encanto urzekło jury i widzów na całym świecie? Tym, jak wykorzystuje magiczny realizm (magisk […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #183

Co nowego na temat śmierci króla Karola XII odkryli badacze z Finlandii? Czy palacze będą musieli płacić za zniszczenia w mieszkaniach czynszowych spowodowane dymem papierosowym? Jak od nowego roku zmieniły się przepisy dotyczące wieku emerytalnego w Szwecji? Która grupa szwedzkich klientów woli zakupy stacjonarne od online? I czy latanie samolotem będzie kiedyś eko? Wszystko to […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie filmy z zimą w tle

Zima, choć coraz cieplejsza, potrwa jeszcze kilka miesięcy, a co za tym stoi – czeka nas wciąż sporo krótkich dni, gdzie Słońce zachodzi zbyt szybko. Najlepszym lekarstwem na tak prędko kończące się dni jest zawinięcie się w koc i dobry film, oczywiście po szwedzku! Przygotowałam dla Was zestawienie pięciu szwedzkich filmów, których akcja rozgrywa się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #182

Która kanapka została wybrana kanapką roku w Szwecji? Co najczęściej czytano w 2022 roku? Jak wzrosła akcyza na alkohol i tytoń? Dlaczego niechciane prezenty lądują w koszu na śmieci? I dlaczego stare szwedzkie drzewa wyginą? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku […]

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie ciekawostki #1

Chcesz zabłysnąć ciekawymi faktami o Szwecji? To świetnie się składa, bo dziś poznasz ze mną pięć nieoczywistych faktów, które sprawią, że zakochasz się w Szwecji na nowo i zaciekawisz nią znajomych i przyjaciół. Zaczynamy! 1. Jedyne na świecie muzeum Jamesa Bonda Tak, dobrze widzisz! Postać Jamesa Bonda jest jedną z najbardziej kultowych w historii kina, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #181

Co ciekawego działo się w Szwecji w okresie świątecznym? Czy Mikołaje mieli dużo pracy? Jak plasowały się w tym roku ceny świątecznego jedzenia? Czy w tym czasie w w sklepach było mniej czy więcej personelu? I jak w świąteczną pomoc Ukrainie zaangażowały się szwedzkie fundacje? Oraz czy we wcześniejszych pandemicznych latach bożonarodzeniowe potrawy wyglądały inaczej? […]

Czytaj więcej

Szwedzkie kolędy: Nu tändas tusen juleljus – Śpiewaj z Humlą! #7

Nadszedł czas na specjalny, świąteczny odcinek Śpiewaj z Humlą! W zeszłym roku nauczyliśmy się śpiewać Midnatt råder, dziś chciałam Wam pokazać Nu tändas tusen juleljus. Ta kolęda została napisana w 1898 przez szwedzką pisarkę i kompozytorkę Emmy Köhler. W ciągu kolejnych lat stała się jedną z najczęściej śpiewanych piosenek świątecznych w Szwecji, a w 1986 […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #180

Jakie instytucje w Szwecji zaczną pd przyszłego roku pobierać opłatę za wstęp? Jak SJ rekompensuje klientom chaos biletowy przy świątecznych podróżach? I dlaczego prezent roku w Szwecji nie zadziwił badaczy zachowań konsumenckich? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie […]

Czytaj więcej

Fałszywi przyjaciele w szwedzkim! #4

      Hejsan! Nadszedł czas na czwartą odsłonę serii falska vänner, gdzie ogarniamy szwedzkie słówka łudząco podobne do wyrazów w polskim, angielskim, czy niemieckim, lecz o zupełnie innym znaczeniu. Do każdego słówka podlinkowałam Wam wymowę, bo ona jest kluczem do zapobiegania nieporozumieniom. Czy macie jakąś zabawną historię związaną z którymś z poniższych słów? Zaczynamy! 1. Hot […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #179

Jakiego odkrycia stulecia dokonano niedawno w Szwecji? Jak wiedzie się markom własnym sklepów? I gdzie w Szwecji pojawią się rurociągi wodorowe? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #12 – Jak zrobić placki ziemniaczane?

Mało co tak pomaga w chłodne, krótkie dni jak smaczne i ciepłe jedzenie. A że tutaj, na humlowym blogu, łączymy przyjemne z pożytecznym, to zapraszam Was to wspólnego gotowania i…powtarzania trybu rozkazującego! Dziś dowiecie się, jak zrobić placki ziemniaczane w wersji szwedzkiej, czyli raggmunk – z borówką brusznicą i mięsem (choć to oczywiście możecie pominąć). […]

Czytaj więcej