Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 18 grudnia, 2019

Jag lägger boken eller jag ligger boken…? W końcu się tego nauczysz!

Czy czujecie bezsilność, gdy po raz któryś myli Wam się sätta z sitta? Nie rozumiecie, dlaczego mówimy jag lägger boken på bordet, ale już nie jag ligger boken? O co w tym wszystkim chodzi? Czy te czasowniki tylko wyglądają tak podobnie, czy wiążą się z sobą bardziej, niż nam się wydaje? Witajcie w świecie transitiva i intransitiva verb!

Czasowniki przechodnie i nieprzechodnie to jeden z tematów, który najbardziej spędza nam sen z powiek. Te szwedzkie różnią się od polskich – w polskim czasowniki przechodnie mają zarówno stronę bierną, jak i czynną (np. czesać / jest czesany), a nieprzechodnie tylko czynną (jechać / jest jechany już nie bardzo J). W szwedzkim wszystko zależy od tego, czy czasownik potrzebuje dopełnienia (objekt), czy nie. Już tłumaczymy.

Możemy powiedzieć samo jag ligger jako zdanie: leżę. Ale jeśli już chcemy użyć lägger, to musimy dodać coś po, nie możemy napisać samego „Jag lägger.” (ja kładę.). Tak więc po szwedzku czasowniki nieprzechodnie to takie, które nie potrzebują dopełnienia, a przechodnie to te, które dopełnienie mają. Dopełnienie to ta osoba czy rzecz, na której wykonujemy czynność – budzimy syna, sta wiamy rower, itp. Ale już jeśli powiemy leżę w łóżku, to „w łóżku” nie jest dopełnieniem. Po prostu leżymy, ta czynność leżenia „dzieje się” tylko nam, łóżko jest miejscem.  Nadążacie?

W poniższej tabelce z parami najbardziej popularnych transitiva i intransitiva możecie dostrzec pewną prawidłowość.

Jak widzicie, czasowniki przechodnie, transitiva, w zasadzie zawsze mają ä albo ö, podczas gdy nieprzechodnie przeważnie dysponują samogłoskami, które rozpoznajemy w polskim. Na zasadzie tego skojarzenia być może szybciej przyswoicie te czasownikiJ

To teraz podamy Wam kilka przykładów.

vakna/väcka (budzić/budzić się)

Jag vaknar kl. 10 varje dag. – Budzę się codziennie o 10.

Mina katter väcker mig alltid kl. 7 på morgonen, för de vill äta. – Moje koty zawsze (kogo?) mnie budzą o 7 rano, bo chcą jeść.

sova/söva (spać/uśpić)

Min hund sover ganska mycket. – Mój pies dość dużo śpi.

Narkosläkare måste söva patienten.- Anestezjolog musiał uśpić (kogo?) pacjenta.

ligga/lägga (leżeć/kłaść)

Idag vill jag bara ligga i sängen och läsa någon bra deckare. – Dziś chcę tylko leżeć w łóżku i przeczytać jakiś dobry kryminał.

Lägg inte fötterna på bordet! – Nie kładź (czego?) stóp na stole!

sitta/sätta (siedzieć/kłaść, wkładać )

Du sitter bara i ditt rum och gör ingenting! Hjälp mig, snälla! – Ty tylko siedzisz w swoim pokoju i nic nie robisz! Proszę, pomóż mi!

Kan du sätta blommorna i vattnet?  – Mógłbyś wstawić (co?) kwiaty do wody?

stå/ställa (stać/wstawić)

Alla mina böcker står i bokhyllan i mina föräldrars rum. – Wszystkie moje książki stoją na regale w pokoju moich rodziców.

Var kan jag ställa min cykel? – Gdzie mogę wstawić (co?) mój rower?

brinna/bränna (palić się/palić)

Det brinner i köket! Ring brandkåren! – Pali się w kuchni! Dzwoń po straż pożarną!

Jocke bränner alla gamla kärleksbrev. – Jocke pali/spala (co?) wszystkie stare listy miłosne.

Mamy nadzieję, że coś zrozumieliście różnicę między transitiva i intransitivaJ Może spróbujecie ułożyć zdania z pozostałymi czasownikami z tabelki? Piszcie w komentarzach! A jutro czeka na Was quiz:) Vi ses!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #117

Jakie nowe słowo na urlop zadomowiło się w języku szwedzkim na dobre? Gdzie w tym roku odbywała się w Szwecji międzynarodowa konferencja dotycząca zombi? I jaką nową wystawę proponuje Historiska Museet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #118 Ogarniamy przygotowanie pytt i panny!

Wasze wczorajsze reakcje na fb i instagramie dowodzą, że z pytt i panną trafiliśmy w 10! Przepis już znacie, teraz czas na powtórkę słownictwa! Zapraszamy na kulinarny quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #4 Laga pytt i panna!

Na fanpage’u Humli ponownie zagościł sprzęt kuchenny, co może oznaczać dla bloga tylko jedno – powrót naszej serii o gotowaniu (i powtarzaniu trybu rozkazującego)! Dziś zajmiemy się ikonicznym szwedzkim daniem, którego nazwa często na początku nauki języka wywołuje uśmiech – pytt i panna (lub pyttipanna).Tę prostą w przygotowaniu potrawkę z patelni zwykle przyrządza się z […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #116

Czy migrena wśród szwedzkiej młodzieży jest częsta? Gdzie odbywa się jeden z najmniejszych festiwali filmowych w Szwecji? Jakiego mniejszościowego języka nie słychać w edukacji w szwedzkich szkołach? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #117 Ogarniamy bardzo szwedzkie słówka#7!

Na instagramie zastanawialiśmy się wczoraj nad tym czym jest pålägg, a w najnowszym wpisie o bardzo szwedzkich słówkach znajdziecie też pozostałe perełki, które wybrała dla Was nasza lektorka Anna Hamanowicz. Wiecie, co to barnasinne i bildrulle? Macie ochotę sprawdzić się w naszym quizie? No to zaczynamy!

Czytaj więcej

Bardzo szwedzkie słowa #7

Hejsan! Wracam do Was dziś z kolejnymi szwedzkimi słówkami, których nie przetłumaczymy jednym słowem na polski. Poznamy pięć słów z różnych dziedzin, którymi na pewno zadziwicie Waszych szwedzkich znajomych. Zaczynamy! 1. Köttrymd Köttrymd oznacza dosłownie “mięsna przestrzeń”. Pewnie Was nie zaskoczę pisząc, że nie chodzi tu o dział mięsny w sklepie czy rzeźnię. Mała podpowiedź: […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #115

Kto został nowym szwedzkim mistrzem szachów? Czy nowy film z Alicią Vikander zgarnie nagrodę w Cannes? I jak Szwecja przygotowuje się na wypadek powodzi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #116 Ogarniamy synonimy! #7

Z czym kojarzy Wam się słówko förtära? A försprång? Czy czy försprång może być motbjudande? Dziś trenujemy te trudniejsze synonimy do łatwiejszych słówek! Zrób quiz i potrenuj z nami!

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #7

Hejsan! To już nasze siódme spotkanie z synonimami w języku szwedzkim, skierowane głównie do średniozaawansowanych. Ale, oczywiście, wszyscy są tu mile widziani😊) Czeka na nas dziś siedem różnych słów i ich najlepsze zamienniki. Gotowi na wzbogacenie Waszego słownictwa i trening dla szarych komórek? Zaczynamy! 1. Här finns inget att FÖRTÄRA. – Nie ma tu niczego […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #114

Jak wygląda nowy rząd w Szwecji? Jak tworzyć sztukę dla ptaków, owadów i insektów? I kto dba o bezpieczne sceny sesu na szwedzkich planach filmowych? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #115 Ogarniamy ten rzeczownik!

Jak już pewnie zauważyliście z okazji premiery naszego gramatycznego kursu online Ogarnij ten rzeczownik! w tym tygodniu wyjątkowo mocno skupiamy się na rzeczowniku właśnie. I to on jest bohaterem quizu, który przygotowała dla Was nasza lektorka Ania. To jak, macie ochotę zmierzyć się z formami nieokreślonymi i określonymi, liczbą pojedynczą i mnoga, a może nawet […]

Czytaj więcej

Ogarniamy wyrażenia z till …s!

Jednymi z pierwszych rzeczy, jakie zauważymy rozpoczynając naukę szwedzkiego, są rodzajniki i brak przypadków gramatycznych. W języku polskim jesteśmy przyzwyczajeni do celownika, dopełniacza i innych umilaczy życia, i nagle zderzamy się w językiem, w którym w zasadzie istnieje mianownik i pewnego rodzaju dopełniacz. Chodzi o dzierżawczą końcówkę -s, np. Annas hus (dom Anny). Szwedzki może […]

Czytaj więcej