Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 18 grudnia, 2019

Jag lägger boken eller jag ligger boken…? W końcu się tego nauczysz!

Czy czujecie bezsilność, gdy po raz któryś myli Wam się sätta z sitta? Nie rozumiecie, dlaczego mówimy jag lägger boken på bordet, ale już nie jag ligger boken? O co w tym wszystkim chodzi? Czy te czasowniki tylko wyglądają tak podobnie, czy wiążą się z sobą bardziej, niż nam się wydaje? Witajcie w świecie transitiva i intransitiva verb!

Czasowniki przechodnie i nieprzechodnie to jeden z tematów, który najbardziej spędza nam sen z powiek. Te szwedzkie różnią się od polskich – w polskim czasowniki przechodnie mają zarówno stronę bierną, jak i czynną (np. czesać / jest czesany), a nieprzechodnie tylko czynną (jechać / jest jechany już nie bardzo J). W szwedzkim wszystko zależy od tego, czy czasownik potrzebuje dopełnienia (objekt), czy nie. Już tłumaczymy.

Możemy powiedzieć samo jag ligger jako zdanie: leżę. Ale jeśli już chcemy użyć lägger, to musimy dodać coś po, nie możemy napisać samego „Jag lägger.” (ja kładę.). Tak więc po szwedzku czasowniki nieprzechodnie to takie, które nie potrzebują dopełnienia, a przechodnie to te, które dopełnienie mają. Dopełnienie to ta osoba czy rzecz, na której wykonujemy czynność – budzimy syna, sta wiamy rower, itp. Ale już jeśli powiemy leżę w łóżku, to „w łóżku” nie jest dopełnieniem. Po prostu leżymy, ta czynność leżenia „dzieje się” tylko nam, łóżko jest miejscem.  Nadążacie?

W poniższej tabelce z parami najbardziej popularnych transitiva i intransitiva możecie dostrzec pewną prawidłowość.

Jak widzicie, czasowniki przechodnie, transitiva, w zasadzie zawsze mają ä albo ö, podczas gdy nieprzechodnie przeważnie dysponują samogłoskami, które rozpoznajemy w polskim. Na zasadzie tego skojarzenia być może szybciej przyswoicie te czasownikiJ

To teraz podamy Wam kilka przykładów.

vakna/väcka (budzić/budzić się)

Jag vaknar kl. 10 varje dag. – Budzę się codziennie o 10.

Mina katter väcker mig alltid kl. 7 på morgonen, för de vill äta. – Moje koty zawsze (kogo?) mnie budzą o 7 rano, bo chcą jeść.

sova/söva (spać/uśpić)

Min hund sover ganska mycket. – Mój pies dość dużo śpi.

Narkosläkare måste söva patienten.- Anestezjolog musiał uśpić (kogo?) pacjenta.

ligga/lägga (leżeć/kłaść)

Idag vill jag bara ligga i sängen och läsa någon bra deckare. – Dziś chcę tylko leżeć w łóżku i przeczytać jakiś dobry kryminał.

Lägg inte fötterna på bordet! – Nie kładź (czego?) stóp na stole!

sitta/sätta (siedzieć/kłaść, wkładać )

Du sitter bara i ditt rum och gör ingenting! Hjälp mig, snälla! – Ty tylko siedzisz w swoim pokoju i nic nie robisz! Proszę, pomóż mi!

Kan du sätta blommorna i vattnet?  – Mógłbyś wstawić (co?) kwiaty do wody?

stå/ställa (stać/wstawić)

Alla mina böcker står i bokhyllan i mina föräldrars rum. – Wszystkie moje książki stoją na regale w pokoju moich rodziców.

Var kan jag ställa min cykel? – Gdzie mogę wstawić (co?) mój rower?

brinna/bränna (palić się/palić)

Det brinner i köket! Ring brandkåren! – Pali się w kuchni! Dzwoń po straż pożarną!

Jocke bränner alla gamla kärleksbrev. – Jocke pali/spala (co?) wszystkie stare listy miłosne.

Mamy nadzieję, że coś zrozumieliście różnicę między transitiva i intransitivaJ Może spróbujecie ułożyć zdania z pozostałymi czasownikami z tabelki? Piszcie w komentarzach! A jutro czeka na Was quiz:) Vi ses!

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #102

Jaka jest przyszłość kolei w Szwecji? Które zwierzęta fascynują Szwedów tak bardzo, że aż w telewizji pojawia się livestream z ich wędrówki do letnich pastwisk? I jakie nowe słówko pojawiło się w języku szwedzkim?Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz […]

Czytaj więcej

Quiz #103 Ogarniamy przyimki z uczuciami! #2

MOT, ÖVER i FÖR nie będzie już miało przed nami żadnych tajemnic! Zwłaszcza po tym quizie!

Czytaj więcej

Przyimki z KÄNSLOR, del 2

Dziś wracamy do tematu uczuć i towarzyszących im przyimków w szwedzkim. W poprzednim wpisie na temat nauczyliśmy się używać przyimków på, i oraz med. Dziś czas na över, för i mot! Tak więc odświeżcie sobie część pierwszą i czytajcie dzisiejszy przewodnik po przyimkach z känslor 😊 ÖVER – wyraża zdziwienie chockad (zszokowany), förvånad (zdziwiony), häpen […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #101

Czy żurawie przyleciały już do Szwecji? W jakim filmie zagra Zlatan Ibrahimovic? I kim jest Sofia Jannok i dlaczego warto ją znać? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Quiz #102 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem SE!

Sama teoria na wiele się nie zda, jeśli nie przełożymy jej na praktykę! Co to dla nas oznacza? Że czas przetrenować SE w konkretnych użyciach 🙂 Zapraszamy więc na quiz.

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #11 SE

To już nasze jedenaste spotkanie z partikelverb! Jeżeli nie pamiętacie, czym są, albo trafiliście tu po raz pierwszy, to w skrócie: partikelverb to czasowniki, które łączą się z partykułami (to te krótkie słowa, typu in, efter, på, över, etc.) i zupełnie zmieniają swoje znaczenie. Partykuła będzie zawsze akcentowana. Dziś zajmiemy się czasownikiem se, czyli widzieć, […]

Czytaj więcej

Quiz #101 Ogarniamy słownictwo z przepisów kulinarnych!

Wprawiamy się już w prawdziwie świąteczny nastrój i zabieramy się na poważnie za przygotowania ziemniaczanej zapiekanki Janssons frestelse! A żeby nie pogubić się w oryginalnym szwedzkim przepisie, powtórzmy najpierw słówka! Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #2 Laga Janssons frestelse!

Witajcie z powrotem, drodzy kucharze!;) Widzieliśmy się ostatnio przy okazji Gwiazdki i pieczenia pepparkakor. Minęło już sporo czasu od tamtego przepisu, a że zbliża się Wielkanoc, to najwyższy już czas na kolejną szwedzką potrawę, którą zaskoczycie bliskich i może też siebie. Nie ma znaczenia, czy świętujecie Wielkanoc, czy nie, każda wymówka jest dobra do udoskonalenia […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #100

Czy w Szwecji można pracować jako smok? Jak sobie radzą księgarnie w pandemii? I jaki nowy program rozrywkowy dotarł do Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Quiz #100 Ogarniamy szwedzki slang! #3

Czy Wy to widzicie? To już nasz setny quiz dla Was! Jak ten czas leci! Dziś powtarzamy słówka z kultowego już filmiku z Zarą Larrson, w którym wyjaśnia ona slangowe szwedzkie słówka.

Czytaj więcej

Sprośny homar, czyli szwedzki slang z Zarą Larsson #3

Tjena! Nie wiem jak Wy, ale ja mam dziś chęć na odrobinę relaksu, a mało co tak relaksuje, jak nie wysilanie się na oficjalny, sztywny ton. Mówienie slangiem, używanie języka potocznego i, co dla nas ważne – połączenie tego z nauką szwedzkiego to przyjemne z pożytecznym. Zapraszam na trzecią część szwedzkiego slangu, tym razem naszą […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #99

Jaka szwedzka artystka ma w tym roku szansę na Oskara? Kto został fotografką roku w Szwecji? I jak można sobie żawtować z covida i pandemi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej