Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 2 czerwca, 2021

Bardzo szwedzkie słowa #6

Ostatnio sporo było nowych słów i gramatyki, tak więc czas na relaksujący wpis do kawy (tretår?:)). Jeżeli myśleliście, że to już koniec serii Bardzo szwedzkie słówka, bo przecież te najbardziej szwedzkie słówka już dawno opisałam (fika, sugen, lagom, mysa, vobba), to… bardzo się myliliście : ) Bardzo szwedzkie słówka wciąż powstają, zmieniają się, zyskują na popularności. Tym samym możemy kontynuować jedną z moich ulubionych serii. Zaczynamy!

1. Skadeglädje

Jeśli znacie niemiecki, to być może przyszło Wam na myśl słowo Schadenfreude. I słusznie, bo znaczy dokładnie to samo, co szwedzkie skadeglädje, czyli radość z cudzego nieszczęścia. Mamy tu skada – szkoda, nieszczęście, strata i glädje, o którym rozmawialiśmy już w kontekście matglädje.

Jag kunde inte hjälpa att känna viss skadeglädje när mitt ex blev sjuk. Det var hans livsstil som ledde till sjukdomen. Nie mogłam powstrzymać radości z cudzego nieszczęścia (skadeglädje), gdy mój ex zachorował. To jego styl życia doprowadził do choroby.

2. Ogooglebar

To niepozorne słówko, angielskie ungoogleable, było swego czasu źródłem kontrowersji. Ogooglebar to po prostu nie do wygooglowania (niewygooglowywalne?), nie do wyszukania w Internecie. Jest to słowo na tyle zrozumiałe i uniwersalne, że możemy go używać nawet jeśli naszą domyślną wyszukiwarką nie jest Google. I stąd się bierze kontrowersja. Ogooglebar zostało oficjalnie uznane za nowe szwedzkie słowo w 2012.  Google zażądał, aby Språkrådet wycofało to słowo z listy, bo jeśli ludzie zaczną masowo używać słowa googla czy (o)googlebar, to marka straci na wartości. Coś na zasadzie nazywania pieluch „pampersami” od nazwy marki, czy nazywania tuszu do rzęs „rímel” po hiszpańsku. Språkrådet argumentowało swoją decyzję tym, że to użytkownicy języka decydują, czy i jak dane słowo jest używane. Mimo to, po długiej wymianie maili z Google, Språkrådet w końcu ugięło się pod naciskiem światowego giganta i ogooglebar zniknęło z oficjalnej listy nowych słów. Słowo na stałe jednak zagościło w języku szwedzkim, a dzięki kontrowersji z nim związanym powstały takie perełki, jak The ogooglebar song.

3. Bloggbävning

Pozostajemy w przestrzeni internetowej. Możliwe, że kojarzycie słowo jordbävning, czyli trzęsienie ziemi. Czym więc może być bloggbävning? Blogową eksplozją, sytuacją, w której wpisy na blogach są zdominowane przez jeden „gorący” temat. Bloggbävning powstało właśnie w takich okolicznościach – w 2008 głośno było o tak zwanym FRA-lagen, czyli uogólniając – prawie do podsłuchu. Temat był tak szeroko komentowany na mnóstwie blogów, że ta eksplozja postów dostała własną nazwę. Mniej popularnym, ale równie trafnym słowem jest twitterbävning – „ekspozja” na Twitterze.

4. Surströmmingspremiär

Teraz coś dla miłośników (ekstremalnej) kuchni, czyli premiera kiszonego śledzia! Innymi słowy jest to dzień, który otwiera sezon na tę legendarną już potrawę. Tradycyjnie jest to trzeci czwartek sierpnia, czyli w tym roku 19-y. Do 1998 premiera kiszonego śledzia była obwarowana sztywnymi zasadami. Kiszony śledź mógł być dopuszczony do sprzedaży detalicznej dopiero w trzeci czwartek sierpnia, w celu uniknięcia przypadków niedostatecznego skiszenia. Mimo, że ta zasada już dawno przestała obowiązywać, wielu producentów wciąż podtrzymuje tę tradycję. Czekacie na surströmmingspremiär? Macie jakieś plany?:)

5. Trädmord

Trädmord jest słowem, które powinniśmy włączyć do użytku codziennego, jeśli ekologia jest dla nas ważna. „Mord na drzewach” zaczął być często używanym sformułowaniem w 2011, kiedy sporo drzew w okolicach Sztokholmu albo uszkodzono albo otruto, przez co uschły. Trädmord nazwiemy także nadmierne zużycie papieru i kartonów.

Czy znaliście któreś z powyższych słów? Może któregoś regularnie używacie? Dajcie znać i nie zapomnijcie o jutrzejszym quizie! Tymczasem!:)

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #141

Czy w szwedzkie dzieciaki uczą się też we wakacje i ferie? Jak wykorzystać sztuczną inteligencję przy odzyskiwaniu starych nagrań filmowych? I czy wielu Szwedów ma nadwagę? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza […]

Czytaj więcej

Quiz #142 Ogarniamy, jak to powiedzieć inaczej po szwedzku!

Anmoda, befästa, snedvriden – wiecie, jakich innych słówek możemy użyć zamiast tych? Jeśli nie jesteście pewni, to zajrzyjcie do naszego ostatniego wpisu o synonimach. A jeśli już go przeczytaliście to zapraszamy na powtórkę w quizie.

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #10

Hejsan! Dziś zajmiemy się już po raz dziesiąty synonimami w języku szwedzkim!:) Ostatnio skupiliśmy się na rzeczowniku, tak więc czas na poszerzenie słownictwa czasownikowego. Poznacie (albo powtórzycie😊) 21 czasowników i wyrażeń odczasownikowych, które wzbogacą Wasz szwedzki. Wpis jest kierowany głównie do osób na poziomie średniozaawansowanym, ale oczywiście wszystkich Was zachęcam do lektury😊 Zaczynamy! 1. Ägaren […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #140

Czy palenie jest w Szwecji popularne? Gdzie w ostatnich dniach można było w Szwecji oglądać zorzę polarną? W jakim wieku Szwedki decydują się na dzieci? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #141 Ogarniamy słówka z disneyowskiej piosenki Vad jag kan nå!

W zeszłym tygodniu zabraliśmy Was w muzyczną podróż po Polinezji, gdzie mogliście poznać nieustraszoną Vaianę. Dziś czas powtórzyć słówka, których nauczyliśmy się z jej piosenki Vad jag kan nå. Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #17 – Vad jag kan nå

Witajcie ponownie w kąciku piosenki disneyowskiej! Dziś, aby trochę ocieplić klimat, przeniesiemy się do hitu z 2016 – do filmu Vaiana (tudzież Moana, w zależności od kraju) o dzielnej polinezyjskiej księżniczce. Film był jednym z największych sukcesów wytwórni Disney w ostatnich latach. Jest w pewnym sensie nową Pocahontas, o której niedawno dla Was pisałam, bo […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #139

Kiedy Molly Sandén wyruszy w najbliższą trasę koncertową? W jaki sposób papierowy strajk w Finlandii zagraża Szwecji? I czy rok 2021 był dobry dla czytelnictwa w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #140 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem SLÅ!

Co zrobić, żeby te koszmarne partikel w partikelverb się jednak nie myliły? Najlepiej przetrenować je w konkretnych zdaniach. Zaczynamy nasz quiz! Chodźcie sprawdzić, ile zapamiętaliście z partikelverb ze SLÅ!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #14 SLÅ

Witam Was bardzo gramatycznie w tym Nowym Roku 2022! Jak już zobaczyliście w tytule, dziś wracamy do naszych długo nie omawianych partikelverb – czyli czasowników z akcentowanymi partykułami. To nasze czternaste spotkanie w serii. Mam nadzieję, że porządnie odpoczęliście w święta, bo zaczynamy intensywnie 😊 Przyjrzymy się czasownikowi slå, czyli uderzać i jego wielu innym […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #138

Jakie nowe przepisy zaczną obowiązywać w Szwecji w 2022 roku? Jakie książki najczęściej wypożyczano z bibliotek w minionym roku? Jakie zagadki kryje w sobie kamień runiczny z Rök? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Quiz #139 Ogarniamy słownictwo ze szwedzkich kolęd!

Mamy nadzieję, że udało Wam się chociaż na chwilę przysłuchać wczoraj naszej kolędowej propozycji ze Szwecji – Midnatt råder. Wszelkiego typu teksty śpiewane to idealny sposób na uczenie się nowych słówek. Macie ochotę sprawdzić, ile zapamiętaliście z naszej kolędy? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #1 – Midnatt råder

Święta już lada chwila, a z nimi okazja do śpiewania i… nauki szwedzkiego! Może słuchaliście jakichś znanych kolęd po szwedzku, może macie dzieci, które w szkole uczyły się typowych piosenek świątecznych. A może nie obchodzicie świąt i nie znacie szwedzkich piosenek świątecznych, ale gdzieś słyszeliście wpadające w ucho „tipp tapp, tipp tapp, tippe tippe tipp […]

Czytaj więcej