Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 2 czerwca, 2021

Bardzo szwedzkie słowa #6

Ostatnio sporo było nowych słów i gramatyki, tak więc czas na relaksujący wpis do kawy (tretår?:)). Jeżeli myśleliście, że to już koniec serii Bardzo szwedzkie słówka, bo przecież te najbardziej szwedzkie słówka już dawno opisałam (fika, sugen, lagom, mysa, vobba), to… bardzo się myliliście : ) Bardzo szwedzkie słówka wciąż powstają, zmieniają się, zyskują na popularności. Tym samym możemy kontynuować jedną z moich ulubionych serii. Zaczynamy!

1. Skadeglädje

Jeśli znacie niemiecki, to być może przyszło Wam na myśl słowo Schadenfreude. I słusznie, bo znaczy dokładnie to samo, co szwedzkie skadeglädje, czyli radość z cudzego nieszczęścia. Mamy tu skada – szkoda, nieszczęście, strata i glädje, o którym rozmawialiśmy już w kontekście matglädje.

Jag kunde inte hjälpa att känna viss skadeglädje när mitt ex blev sjuk. Det var hans livsstil som ledde till sjukdomen. Nie mogłam powstrzymać radości z cudzego nieszczęścia (skadeglädje), gdy mój ex zachorował. To jego styl życia doprowadził do choroby.

2. Ogooglebar

To niepozorne słówko, angielskie ungoogleable, było swego czasu źródłem kontrowersji. Ogooglebar to po prostu nie do wygooglowania (niewygooglowywalne?), nie do wyszukania w Internecie. Jest to słowo na tyle zrozumiałe i uniwersalne, że możemy go używać nawet jeśli naszą domyślną wyszukiwarką nie jest Google. I stąd się bierze kontrowersja. Ogooglebar zostało oficjalnie uznane za nowe szwedzkie słowo w 2012.  Google zażądał, aby Språkrådet wycofało to słowo z listy, bo jeśli ludzie zaczną masowo używać słowa googla czy (o)googlebar, to marka straci na wartości. Coś na zasadzie nazywania pieluch „pampersami” od nazwy marki, czy nazywania tuszu do rzęs „rímel” po hiszpańsku. Språkrådet argumentowało swoją decyzję tym, że to użytkownicy języka decydują, czy i jak dane słowo jest używane. Mimo to, po długiej wymianie maili z Google, Språkrådet w końcu ugięło się pod naciskiem światowego giganta i ogooglebar zniknęło z oficjalnej listy nowych słów. Słowo na stałe jednak zagościło w języku szwedzkim, a dzięki kontrowersji z nim związanym powstały takie perełki, jak The ogooglebar song.

3. Bloggbävning

Pozostajemy w przestrzeni internetowej. Możliwe, że kojarzycie słowo jordbävning, czyli trzęsienie ziemi. Czym więc może być bloggbävning? Blogową eksplozją, sytuacją, w której wpisy na blogach są zdominowane przez jeden „gorący” temat. Bloggbävning powstało właśnie w takich okolicznościach – w 2008 głośno było o tak zwanym FRA-lagen, czyli uogólniając – prawie do podsłuchu. Temat był tak szeroko komentowany na mnóstwie blogów, że ta eksplozja postów dostała własną nazwę. Mniej popularnym, ale równie trafnym słowem jest twitterbävning – „ekspozja” na Twitterze.

4. Surströmmingspremiär

Teraz coś dla miłośników (ekstremalnej) kuchni, czyli premiera kiszonego śledzia! Innymi słowy jest to dzień, który otwiera sezon na tę legendarną już potrawę. Tradycyjnie jest to trzeci czwartek sierpnia, czyli w tym roku 19-y. Do 1998 premiera kiszonego śledzia była obwarowana sztywnymi zasadami. Kiszony śledź mógł być dopuszczony do sprzedaży detalicznej dopiero w trzeci czwartek sierpnia, w celu uniknięcia przypadków niedostatecznego skiszenia. Mimo, że ta zasada już dawno przestała obowiązywać, wielu producentów wciąż podtrzymuje tę tradycję. Czekacie na surströmmingspremiär? Macie jakieś plany?:)

5. Trädmord

Trädmord jest słowem, które powinniśmy włączyć do użytku codziennego, jeśli ekologia jest dla nas ważna. „Mord na drzewach” zaczął być często używanym sformułowaniem w 2011, kiedy sporo drzew w okolicach Sztokholmu albo uszkodzono albo otruto, przez co uschły. Trädmord nazwiemy także nadmierne zużycie papieru i kartonów.

Czy znaliście któreś z powyższych słów? Może któregoś regularnie używacie? Dajcie znać i nie zapomnijcie o jutrzejszym quizie! Tymczasem!:)

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #178

Czy osobom potrzebującym tłumacza zostanie odebrane prawo do niego w sytuacjach urzędowych i zdrowotnych? Czy szwedzkie badania nad psychodelikami pomogą w zwalczaniu depresji? I dlaczego kwestia walki o klimat zniknęła ze szwedzkiej debaty wyborczej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, […]

Czytaj więcej

Rozpętało się piekło, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HELVETE!

Hejsan! Poznaliście już szwedzkie idiomy związane ze słowem HIMMEL (a jeśli nie, to koniecznie nadróbcie zaległości!), tak więc najwyższy czas na idiomy z HELVETE! Uważajcie, bo samo słowo helvete jest przekleństwem ciężkiego kalibru w języku szwedzkim (napiszę dla Was na ten temat), tak więc raczej nie używajcie go jako pojedynczego słowa, a właśnie w wyrażeniach […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #177

Czy Szwedzi żyją coraz dłużej? Który szwedzki gigant odzieżowy zapowiada zwolnienia? Co zagraża pastwiskom reniferów? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć język szwedzki. W ten sposób […]

Czytaj więcej

Szwedzkie przysłowia – svenska ordspråk #2

Witajcie w drugiej odsłonie szwedzkich przysłów, które mają niemal bezpośrednie przełożenie na polski! Poznacie siedem przysłów, ich dosłowne znaczenie, oraz ich polskie odpowiedniki. Chcecie zaskoczyć Waszych szwedzkich znajomych? Zapraszam do dzisiejszego wpisu! 1. Allt är inte guld som glimmar. – dosł. „Nie wszystko, co się błyszczy, jest złotem.” czyli: pozory mylą, nie można sugerować się […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #175

Kto w roku 2023 poprowadzi Melodifestivalen? Czy w Szwecji wzrośnie również cena wody? I czy samochody elektryczne to zawsze dobry wybór? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też […]

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #6 – Bara få va mig själv

Macie chęć na pogodną i dającą siłę muzykę w te jesienne dni? To świetnie się składa, bo dziś zaśpiewamy razem Bara få va mig själv jednej z najpopularniejszych szwedzkich artystek – LALEH. Laleh Pourkarim urodziła się w 1982 roku w Bandar-e Anzali w Iranie i mieszka w Szwecji od dziesiątego roku życia. Jest piosenkarką, tekściarką, […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #174

Jakie prawo zapewnia wszystkim Szwedom dostęp do natury? Czy wzrosną czynsze wynajmu mieszkań komunalnych? Czy Szwedzi są zgodni co do pisowni DE i DEM? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Być w siódmym niebie, czyli ogarniamy idiomy ze słowem HIMMEL!

Zastanawialiście się kiedyś, czy w szwedzkim istnieją odpowiedniki idiomów „być w siódmym niebie” albo „poruszyć niebo i ziemię”? To dobrze, bo dziś rozwieję Wasze wątpliwości 😊 Poznacie siedem idiomów związanych ze słowem himmel, które wniosą poziom Waszych konwersacji w szwedzkim na wyższy poziom! Zaczynamy! vara i sjunde himlen – dosł. być w siódmym niebie – […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #173

Od ilu już lat Szwedzi mogą korzystać ze Swisha? Jakie nowe przepisy dotyczące hulajnóg weszły w życie jesienią? I na jakie próby wystawiło nauczycieli zdalne nauczanie w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags: jag gillar musik. Vad tycker du om?

Hejsan! Dzisiaj zajmiemy się czymś prostym i przyjemnym, a przy okazji bardzo przydatnym. Nauczymy się, jak mówić o tym, co lubimy i czego nie lubimy. Dowiecie się też, jak zadać pytanie na ten temat. Zaczynamy! W języku szwedzkim mamy dwa czasowniki, które oznaczają lubić/podobać się: tycka om i gilla. Różnica w znaczeniu jest żadna, po […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #172

Który program rozrywkowy podbija szwedzką publiczność już osiemnasty sezon?Jakie larwy w Szwecji zagrażają człowiekowi? I czy wyższe wykształcenie daje gwarancję krytycznego myślenia? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej