Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 18 kwietnia, 2022

Bardzo szwedzkie słowa #10

Przyszła wiosna i piękna pogoda, tak więc dziś nie będę Was długo trzymać przed ekranem. Wracamy do jednej z moich i Waszych ulubionych serii, czyli  Bardzo szwedzkie słowa. Poznacie dziś pięć słów, które albo nie mają bezpośredniego tłumaczenia na polski, albo jest to tłumaczenie bardzo naokoło. Będzie trochę historii, kulturoznawstwa i przypominajek co do prania… Zaciekawieni? No to ruszamy!

1. Kvällstidningsord

Zaczynamy od słowa, które całkiem łatwo jest zrozumieć bez większych akrobacji umysłowych. 😊 Mamy tu połączenie słów kväll + tidning + ord, czyli wieczór + gazeta + słowo/-a. Są to neologizmy tworzone przez dziennikarzy z gazet wieczorowych. Jeśli czytacie szwedzką prasę, to na pewno nie jeden raz natknęliście się na słowo, którego nie szło znaleźć w żadnym słowniku. To właśnie kvällstidningsord! Ich rolą jest wzmocnienie przekazu i wywołanie silnych emocji. Mają nas zachęcić do dalszej lektury za pomocą oryginalnych sufiksów i prefiksów, najczęściej –drama (dramat), –döds (śmierć) i –kupp (pucz, zamach). Jednym z popularnych słów z prasy wieczornej jest bohater wcześniejszej edycji Bardzo szwedzkich słów – nakenchock! Znacie jakieś ciekawe kvällstidningsord?:)

2. Andedräkt

Powyższe słówko co prawda ma swoje tłumaczenie na polski, ale warto przyjrzeć się mu z bliska. Ande jest słowem na ducha, zarówno takiego, który straszy, jak i w sensie religijnym (np. chrześcijański Duch Święty to po szwedzku den Helige Ande). Dräkt natomiast oznacza strój, ubiór, folkdräkt to strój ludowy. Jednak andedräkt to nie białe prześcieradło zakrywające ducha, a po prostu oddech! Zdziwieni? To niepozorne słowo może mocno tam podziałać na wyobraźnię, w końcu mówimy tu ubraniu dla naszego ducha. Słówko to często spotkamy w połączeniu ze słowem dålig du har dålig andedräkt: masz brzydki oddech. Z drugiej strony często też zobaczymy to słowo w tekstach religijnych, gdzie mówi się o „tchnieniu ducha (życia) w nozdrza człowieka”: blåsa in livets andedräkt i människans näsborrar. A niby takie proste słówko:D

3. Smultronstället

Jeżeli widzieliście film Bergmana „Tam, gdzie rosną poziomki” z 1957, to zapewne znacie tytuł oryginału. Jest to właśnie Smultronstället, popularne słowo, które być może poznaliście na humlowym kursie. Smultron oznacza poziomkę, a ställe – miejsce. Tłumaczenie tytułu filmu oddaje dosłowne znaczenie smultronstället. Co zatem z tym metaforycznym, jeśli nie oglądaliśmy filmu? Chodzi o miejsce, w którym czujemy się szczęśliwy. To takie nasze miejsce na ziemi. Może to być dom rodzinny, letniskowy domek nad jeziorem, może to też być miejsce istniejące wyłącznie w naszej wyobraźni. Vilket är ditt smultronställe?:)

4. Skamkallingar

Czas na słowo bardzo przyziemne i życiowe. Skam oznacza wstyd (to również tytuł bardzo popularnego norweskiego serialu), kallingar zaś – bieliznę. Proponuję przetłumaczyć skamkallingar jako gacie wstydu😉. Chodzi tu o bieliznę, którą wyciągamy z samego dnia szuflady – być może ta bielizna pamięta jeszcze nasz egzamin maturalny albo osiemnastkę. Jest to nasza ostatnia deska ratunku, gdy zaniedbamy pranie i nie mamy żadnych czystych majtek. Drugie znaczenie tego słowa to gacie, które wyciągamy z wypełnionego po brzegi kosza na brudną bieliznę, by użyć ich ponownie… Przyznać się, kto z Was zapomniał w tym tygodniu o praniu i sięgnął po gacie wstydu? 😀

5. Hemmablind

Na koniec zostawiłam kolejne słówko z dwoma znaczeniami. Mamy tu hemma + blind, czyli dom + niewidomy/ślepy. Słówko to możemy zatem przetłumaczyć jako „ślepy na otoczenie”, czy też „zapatrzony we własne podwórko”. Użyjemy tego słowa zarówno w sensie nie doceniania naszego otoczenia, jak i przeceniania go. Na przykład: Det är lätt att bli hemmablind och att vänja sig vid hur saker och ting är. Łatwo jest być ślepym na otoczenie i przyzwyczaić się do obecnego stanu rzeczy. Albo: Man blir lätt hemmablind och glömmer vilken fantastisk stad Stockholm är med alla historiska byggnader, allt vatten och fantastiska miljöer. Łatwo jest być ślepym na otoczenie i zapomnieć jak fantastycznym miastem jest Sztokholm ze swoimi historycznymi budowlami, wodą i okolicami. Z drugiej strony: Det kan vara så att man blir hemmablind och inte ser trasiga lister eller att karmar behöver målas. Może się zdarzyć, że człowiek stanie się ślepy na otoczenie i nie zobaczy uszkodzonych listewek czy poręcze wymagają pomalowania.

Är du lite hemmablind?

Tym pytaniem kończymy dziesiątą edycję Bardzo szwedzkich słówek. Mam nadzieję, że dzisiejsze słówka i wyrażenia na stałe zagoszczą w Waszym słowniku szwedzkiego i że podzielicie się w komentarzach Waszymi przemyśleniami na ich temat. A może już wcześniej znaliście tych słówka i chcecie opowiedzieć, w jakim kontekście ich użyliście? Czekam niecierpliwie na Wasze historie, widzimy się w quizie! Tymczasem!:)

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #158

Jakich zawodów potrzeba w Szwecji więcej? Czy reklamy na platformach streamingowych mają szansę przetrwać? Jakie badania nad spektrum autyzmu prowadzone są w Karolinska Institutet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #159 Ogarnij idiomy z Humlą! #1

Nigdy w życiu! To puste słowa! Białe kłamstwo, ściany mają uszy – wiesz, jak te idiomy brzmią po szwedzku? Masz ochotę sprawdzić się w naszym quizie? Zaczynamy!

Czytaj więcej

Ogarnij idiomy z Humlą! #1

Hej! Dostałam od kogoś z Was komentarz z prośbą o wpis na temat idiomów. Zanim osoby początkujące wyłączą bloga, ważna sprawa – idiomy są bardzo ważną częścią nauki języka na wyższym poziomie, świadczą o naszej płynności językowej i obeznaniu w kulturze. Ale nie oznacza to, że zaczynając naukę szwedzkiego powinniśmy idiomów unikać! Zwłaszcza, gdy macie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #157

Czy Szwecja wstąpi do NATO? Jak możesz zaoszczędzić na śniadaniu? Czy przeskakiwanie między językami u nowo przybyłych do Szwecji dzieci to zaleta, czy wada? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #158 Ogarniamy słówka z piosenki ABBY Waterloo!

Waterloo – jag är besegrad, nu ger jag mig….! Czy z ABBĄ warto się uczyć nowych słówek? Oczywiście, że tak! Dziś mała powtórka ze słownictwa z Waterloo właśnie. Zaczynamy!

Czytaj więcej

Śpiewaj z Humlą! #4 – Waterloo

Hejsan! Witam gorąco wszystkich fanów śpiewania szwedzkich hitów pod prysznicem! Tak się składa, że jesteśmy w trakcie eurowizyjnego tygodnia, co jest idealnym pretekstem do wspomnienia pierwszej wygranej Szwecji. Chodzi oczywiście o zespół ABBA i ich kultowe Waterloo z 1974. I pewnie pomyślicie – chwila, przecież z tej piosenki nie nauczymy się szwedzkiego. Wręcz przeciwnie! ABBA […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #156

Kto będzie w tym roku reprezentował Szwecję na Eurowizji? Muzykę którego szwedzkiego zespołu wykorzysta opera w Malmö? I jak w łatwy sposób wyliczyć wpływ wakacyjnego wyjazdu na klimat?Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście […]

Czytaj więcej

Quiz #157 Ogarniamy, jak to powiedzieć inaczej?

URSINIG, NÖDVÄNDIG, URVAL, IGEN – wiesz już, jak to powiedzieć w inny sposób? Masz ochotę się sprawdzić? Zrób w takim razie quiz i sam/a się przekonaj! A jeśli wolisz jeszcze wcześniej powtórzyć słówka, to zapraszamy na nasz kolejny wpis o synonimach.

Czytaj więcej

Jak to powiedzieć inaczej? #11

Witajcie, miłośnicy synonimów, którzy chcą wzbogacić swoje zaawansowane słownictwo! Dziś już po raz jedenasty przedstawię Wam siedem być może nowych dla Was słów, oraz pasujące do nich synonimy. Przygotujcie więc coś do notowania, zaczynamy!  1. Europaparlamentet har ÅNYO uttryckt sitt stöd för Galileoprojektet. – Parlament  Europejski ponownie wyraził swoje poparcie dla programu Galileo. Europaparlamentet har […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #155

Czy młodzież jeździ w Szwecji komunikacją miejską za darmo? Dlaczego w Szwecji zamyka się tyle bibliotek? I czy stan zdrowia psychicznego człowieka można wyczytać z krwi? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza […]

Czytaj więcej

Quiz #156 Ogarniamy falska vänner! #2

Czy przyprawiliśmy Was już o mętlik w głowie kolejną porcją fałszywych przyjaciół w szwedzkim? Macie ochotę powtórzyć, co tak naprawdę znaczy po szwedzku kind, smäll, kiss, dricks i hugga? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Ogarniamy falska vänner #2!

Witajcie w drugiej części serii o fałszywych przyjaciołach – słówkach, które brzmią i wyglądają łudząco podobnie do wyrazów znanych nam z innych języków, ale znaczą coś kompletnie innego. Omówiliśmy poprzednio takie słówka, jak slut, fart, czy bra. Dziś przychodzę do Was z nową porcją słów wywołujących zabawne nieporozumienia. Być może uratuję Was od epickiego faux […]

Czytaj więcej