Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 18 kwietnia, 2022

Bardzo szwedzkie słowa #10

Przyszła wiosna i piękna pogoda, tak więc dziś nie będę Was długo trzymać przed ekranem. Wracamy do jednej z moich i Waszych ulubionych serii, czyli  Bardzo szwedzkie słowa. Poznacie dziś pięć słów, które albo nie mają bezpośredniego tłumaczenia na polski, albo jest to tłumaczenie bardzo naokoło. Będzie trochę historii, kulturoznawstwa i przypominajek co do prania… Zaciekawieni? No to ruszamy!

1. Kvällstidningsord

Zaczynamy od słowa, które całkiem łatwo jest zrozumieć bez większych akrobacji umysłowych. 😊 Mamy tu połączenie słów kväll + tidning + ord, czyli wieczór + gazeta + słowo/-a. Są to neologizmy tworzone przez dziennikarzy z gazet wieczorowych. Jeśli czytacie szwedzką prasę, to na pewno nie jeden raz natknęliście się na słowo, którego nie szło znaleźć w żadnym słowniku. To właśnie kvällstidningsord! Ich rolą jest wzmocnienie przekazu i wywołanie silnych emocji. Mają nas zachęcić do dalszej lektury za pomocą oryginalnych sufiksów i prefiksów, najczęściej –drama (dramat), –döds (śmierć) i –kupp (pucz, zamach). Jednym z popularnych słów z prasy wieczornej jest bohater wcześniejszej edycji Bardzo szwedzkich słów – nakenchock! Znacie jakieś ciekawe kvällstidningsord?:)

2. Andedräkt

Powyższe słówko co prawda ma swoje tłumaczenie na polski, ale warto przyjrzeć się mu z bliska. Ande jest słowem na ducha, zarówno takiego, który straszy, jak i w sensie religijnym (np. chrześcijański Duch Święty to po szwedzku den Helige Ande). Dräkt natomiast oznacza strój, ubiór, folkdräkt to strój ludowy. Jednak andedräkt to nie białe prześcieradło zakrywające ducha, a po prostu oddech! Zdziwieni? To niepozorne słowo może mocno tam podziałać na wyobraźnię, w końcu mówimy tu ubraniu dla naszego ducha. Słówko to często spotkamy w połączeniu ze słowem dålig du har dålig andedräkt: masz brzydki oddech. Z drugiej strony często też zobaczymy to słowo w tekstach religijnych, gdzie mówi się o „tchnieniu ducha (życia) w nozdrza człowieka”: blåsa in livets andedräkt i människans näsborrar. A niby takie proste słówko:D

3. Smultronstället

Jeżeli widzieliście film Bergmana „Tam, gdzie rosną poziomki” z 1957, to zapewne znacie tytuł oryginału. Jest to właśnie Smultronstället, popularne słowo, które być może poznaliście na humlowym kursie. Smultron oznacza poziomkę, a ställe – miejsce. Tłumaczenie tytułu filmu oddaje dosłowne znaczenie smultronstället. Co zatem z tym metaforycznym, jeśli nie oglądaliśmy filmu? Chodzi o miejsce, w którym czujemy się szczęśliwy. To takie nasze miejsce na ziemi. Może to być dom rodzinny, letniskowy domek nad jeziorem, może to też być miejsce istniejące wyłącznie w naszej wyobraźni. Vilket är ditt smultronställe?:)

4. Skamkallingar

Czas na słowo bardzo przyziemne i życiowe. Skam oznacza wstyd (to również tytuł bardzo popularnego norweskiego serialu), kallingar zaś – bieliznę. Proponuję przetłumaczyć skamkallingar jako gacie wstydu😉. Chodzi tu o bieliznę, którą wyciągamy z samego dnia szuflady – być może ta bielizna pamięta jeszcze nasz egzamin maturalny albo osiemnastkę. Jest to nasza ostatnia deska ratunku, gdy zaniedbamy pranie i nie mamy żadnych czystych majtek. Drugie znaczenie tego słowa to gacie, które wyciągamy z wypełnionego po brzegi kosza na brudną bieliznę, by użyć ich ponownie… Przyznać się, kto z Was zapomniał w tym tygodniu o praniu i sięgnął po gacie wstydu? 😀

5. Hemmablind

Na koniec zostawiłam kolejne słówko z dwoma znaczeniami. Mamy tu hemma + blind, czyli dom + niewidomy/ślepy. Słówko to możemy zatem przetłumaczyć jako „ślepy na otoczenie”, czy też „zapatrzony we własne podwórko”. Użyjemy tego słowa zarówno w sensie nie doceniania naszego otoczenia, jak i przeceniania go. Na przykład: Det är lätt att bli hemmablind och att vänja sig vid hur saker och ting är. Łatwo jest być ślepym na otoczenie i przyzwyczaić się do obecnego stanu rzeczy. Albo: Man blir lätt hemmablind och glömmer vilken fantastisk stad Stockholm är med alla historiska byggnader, allt vatten och fantastiska miljöer. Łatwo jest być ślepym na otoczenie i zapomnieć jak fantastycznym miastem jest Sztokholm ze swoimi historycznymi budowlami, wodą i okolicami. Z drugiej strony: Det kan vara så att man blir hemmablind och inte ser trasiga lister eller att karmar behöver målas. Może się zdarzyć, że człowiek stanie się ślepy na otoczenie i nie zobaczy uszkodzonych listewek czy poręcze wymagają pomalowania.

Är du lite hemmablind?

Tym pytaniem kończymy dziesiątą edycję Bardzo szwedzkich słówek. Mam nadzieję, że dzisiejsze słówka i wyrażenia na stałe zagoszczą w Waszym słowniku szwedzkiego i że podzielicie się w komentarzach Waszymi przemyśleniami na ich temat. A może już wcześniej znaliście tych słówka i chcecie opowiedzieć, w jakim kontekście ich użyliście? Czekam niecierpliwie na Wasze historie, widzimy się w quizie! Tymczasem!:)

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #173

Od ilu już lat Szwedzi mogą korzystać ze Swisha? Jakie nowe przepisy dotyczące hulajnóg weszły w życie jesienią? I na jakie próby wystawiło nauczycieli zdalne nauczanie w Szwecji? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak […]

Czytaj więcej

Svenska till vardags: jag gillar musik. Vad tycker du om?

Hejsan! Dzisiaj zajmiemy się czymś prostym i przyjemnym, a przy okazji bardzo przydatnym. Nauczymy się, jak mówić o tym, co lubimy i czego nie lubimy. Dowiecie się też, jak zadać pytanie na ten temat. Zaczynamy! W języku szwedzkim mamy dwa czasowniki, które oznaczają lubić/podobać się: tycka om i gilla. Różnica w znaczeniu jest żadna, po […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #172

Który program rozrywkowy podbija szwedzką publiczność już osiemnasty sezon?Jakie larwy w Szwecji zagrażają człowiekowi? I czy wyższe wykształcenie daje gwarancję krytycznego myślenia? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli […]

Czytaj więcej

Dags att titta på svensk teve, czyli co słychać w szwedzkiej tv? #5

Zaczyna się jesień, a wraz z nią krótsze dnie, niższe temperatury i potrzeba zawinięcia się w kocyk z ciepłą herbatą. Jest to też najlepszy czas na zapoznanie się z nowościami w szwedzkiej telewizji. Większość poniższych tytułów ma swoją premierę w drugiej połowie września, tak więc tak więc to ostatni moment, żeby nadrobić wcześniejsze sezony. Będzie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja #171

Czy chcąc zagłosować w zeszłotygodniowych wyborach Szwedzi musieli stać w kolejkach? O ile wzrosną ceny pieluch i papieru toaletowego w Szwecji? I czy u naszego północnego sąsiada też jest zanieczyszczone powietrze? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia […]

Czytaj więcej

Quiz #172 Ogarniamy słówka z bajki o Pinokiu!

Jeśli podobał Ci się nauka szwedzkiego z piosenek, to czas przejrzeć słówka z piosenki Pinokia. A potem najlepiej od razu powtórzyć je w praktycznym quizie!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #19 – Inga band kan binda mej!

Witam fanów piosenek z filmów Disneya! Na naszym blogu poznaliście już 18 disneyowskich klasyków, które, mam nadzieję, pomogły Wam w nauce szwedzkiego. Dziś przestudiujemy drugi po Królewnie Śnieżce długi metraż z tego studia animowanego. Zaciekawieni? Zostańcie ze mną! Pinokio (Pinocchio) opowiada historię starszego lalkarza (dockmakare), Gepetto, który z całego serca (av hela sitt hjärta) pragnie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #170

Jakie trudności mogą napotkać jesienią podróżujący szwedzką koleją? I o ile wzrosną szwedzkie kredyty studenckie? Oraz jakiego odkrycia dotyczącego cukrzycy dokonali naukowcy z Karolinska Institutet? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #171 Ogarniamy partikelverb z czasownikiem säga!

Udało Wam się powtórzyć wyrażenia z czasownikiem säga? Macie ochotę na szybką powtórkę? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! Czyli jak oswoić partikelverb? #15 SÄGA

Hejsan! Wiecie, że nasza seria partikelverb ma już piętnaście odcinków? 😊 Nadróbcie ewentualne zaległości, bo dziś zajmiemy się nowym zestawem bardzo przydatnych wyrażeń ze słówkiem säga, czyli powiedzieć. Część tych wyrażeń może już znaliście i nie wiedzieliście, że są one partikelverb! Małe przypomnienie – partikelverb to czasownik połączony z partykułą, czyli takim małym słówkiem typu […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #169

Czy sklepy bez personelu są w Szwecji popularne? Jakie zwierzęta coraz częściej pojawiają się u wybrzeży Szwecji? I czy nasi północni sąsiedzi potrzebują więcej rozwiązań w zakresie energii słonecznej? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, […]

Czytaj więcej

Quiz #170 Ogarniamy szwedzką gramatykę!

Jak się czujecie już prawie po wakacjach? Wypoczęliście i nabraliście sił do dalszej nauki szwedzkiego? Może macie ochotę na małą gramatyczną powtórkę w quizie? Zaczynamy!

Czytaj więcej