Blog

Autor: Ania Kicka

Data dodania: 17 czerwca, 2020

Är du lite av en hobbyepidemiolog? Język w czasach covid-19

Restrykcje są powoli zdejmowane, małymi krokami wracamy do normalności. Emocje trochę opadły, skończyło się kompulsywne czytanie newsów i statystyk. Tak więc nadeszła dobra pora na analizę językową fenomenu obecnej pandemii – nazywam to fenomenem, bo w szwedzkim powstało sporo nowych słów związanych z koronawirusem. Najpierw jednak przyjrzymy się ewolucji samej nazwy choroby w języku szwedzkim. Vi kör!

Na samym początku, gdy bardzo niewiele było wiadomo na temat nowego wirusa, szwedzkie media pisały w swoich raportach o poważnej chorobie płuc z Chin – en allvarlig lungsjukdom i Kina, tudzież chińskim wirusie płuc – kinesiskt lungvirus, czy grypą z Wuhan, Wuhaninfluensan. Jak widzicie, wszystkie nazwy mają bardzo ważny wspólny mianownik, umiejscowienie geograficzne. Dlatego w tych wczesnych raportach znajdziemy zwroty: från Hubeiprovinsen, i Kina, i staden Wuhan. Możemy to porównać np. do spanska sjukan, czyli grypy hiszpanki. Nagłaśnianie w mediach miejsca pochodzenia pandemii spowodowało wzrost rasizmu wobec Chińczyków i innych mieszkańców Azji Wschodniej.

Inną grupą nazw chorób stanowią nazwy odnoszące się do zwierząt, które przenoszą wirusy. W przypadku covid-19 mamy do czynienia z fladdermussjukan chorobą nietoperzy. Ale wystarczy sięgnąć pamięcią w niedaleką przeszłość i zobaczymy podobną logikę w innych nazwach – galna ko-sjukan (choroba wściekłych krów), fågelinfluensan (ptasia grypa) i svininfluensan (świńska grypa).

A teraz ciekawostka – Światowa Organizacja Zdrowia (Världshälsoorganisationen) jest odpowiedzialna za nadawanie chorobom imion. Nazwy te muszą spełniać trzy kryteria: muszą być dokładne i konkretne, żeby personel medyczny mógł pracować efektywniej, muszą być proste dla laików, oraz nie mogą wyróżniać konkretnej grupy, aby zapobiec atakom i uprzedzeniom. Stąd też oficjalna nazwa koronawirusa – sars-coronavirus-2, i samej choroby – covid-19 (od roku 2019).

To teraz garść ciekawych, nowych szwedzkich słów. Na pierwszy ogień idą słowa, którymi pewnie część z nas mogłaby się określić – hobbyepidemiolog i soffepidemiolog. I tak, oznaczają dokładnie to, co myślicie – epidemiologów – amatorów, których nam się ostatnio w Internetach narobiło 😊. Är du lite av en soffepidemiolog? Słowem o mocno negatywnym zabarwieniu będzie natomiast covidiot – osoba, która zupełnie ignoruje zalecenia ministerstwa zdrowia, albo też neguje pandemię.

Mówi się też o folkhälsonationalism, czy rzadziej coronanationalism albo coronapatriotism. Chodzi tu o specyficzny rodzaj patriotyzmu – o odpowiedzialne zachowanie w czasie pandemii. Innym słówkiem, na które być może się natknęliście, jest corontän, czyli połączenie corona i karantän (korontanna? :D).

Znacie więcej neologizmów związanych z tym dziwnym czasem? Używacie którychś z nich? Är ni hobbyepidemiologer?:))) Widzimy się w jutrzejszym quizie!

Tekst powstał na podstawie artykułu z ISOF oraz lektury bloga Språktidningen.

Tekst: Anna Hamanowicz

Pozostałe posty

Halo Szwecja! #129

Jakie dwa zasiłki chce podwyższyć szwedzki rząd? Czy Swedish house Mafia wraca na dobre? I kto pomógł w odzyskaniu skradzionych z Królewskiej Biblioteki książek? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem […]

Czytaj więcej

Quiz #130 Ogarniamy słownictwo z przepisu na dyniową lazanię!

Nie ma to, jak trenować słownictwo na materiałach autentycznych, które w dodatku mogą nam cudownie napełnić brzuchy! Przepis na dyniową lazanię podbija internety, a my sprawdzamy, czy wiemy jak ją przyrządzić po szwedzku! Wpadajcie na quiz!

Czytaj więcej

Gotuj z Humlą #6 – Laga Pumpalasagne!

Halloween zbliża się wielkimi krokami i nawet jeśli nie bawią Was klimaty z horrorów czy przebieranie się za potwory, to warto skorzystać z sezonu na dynię. A skoro o sezonie na dynię mowa, to dobrze byłoby połączyć miłe z pożytecznym i nauczyć się nowych słów i powtórzyć tryb rozkazujący w szwedzkim!:) Za chwilę poznacie przepis […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #128

Czy u dziewczynek trudniej wykryć autyzm? Gdzie można zobaczyć najstarszy na świecie gatunek zwierzęcia? I jak adoptowane dzieci zachowują w sobie ślady swojego pierwszego języka? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym […]

Czytaj więcej

Quiz #129 Ogarniamy znaki drogowe po szwedzku!

Wczoraj uczyliśmy się najważniejszych znaków drogowych po szwedzku, dziś czas na solidną powtórkę! Zaczynamy nasz quiz!

Czytaj więcej

Svenska till vardags – vägskyltar

Znaki drogowe. Coś, co niektórzy przyswoili bez problemu, inni zaś każdą kartkówkę z tematu pisali na tróję (jak niżej podpisana). Niezależnie jednak czy macie prawo jazdy, kartę rowerową czy motorowerową, czy może jak ja głównie poruszacie się pieszo albo tramwajem, znaków drogowych nie unikniecie. Czyhają na nas wszędzie. Co ciekawe, znaki drogowe nieco się różnią […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #127

W jaki sposób Szwecja wspiera młodzież? Jaką nagrodę otrzymała ostatnio Robyn? I jakie kryteria należy spełnić, by dostać Nagrodę Nobla? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć […]

Czytaj więcej

Quiz #128 Ogarniamy szwedzkie wynalazki!

Szwedzi to wspaniali innowatorzy i wiele ulepszeń, z którymi mamy teraz na co dzień do czynienia wyszło właśnie spod ich rąk. Macie ochotę sprawdzić, ile wiecie o szwedzkich wynalazkach? Zapraszamy na quiz!

Czytaj więcej

TOP 5: szwedzkie wynalazki

Na pewno nieobce są Wam nazwiska Nikoli Tesli, Aleksandra Grahama Bella czy Thomasa Edisona. Pewnie słyszeliście też o Linneuszu czy Celsjuszu, ale może niekoniecznie o tym, że byli oni Szwedami. Dzisiaj w TOP 5 dowiecie się o tym, jak powstały jedne z najlepszych, najważniejszych i najpopularniejszych szwedzkich wynalazków. 1. Säkerhetständstickan Zapałka sama w sobie nie […]

Czytaj więcej

Halo Szwecja! #126

Dla kogo kurs wiedzy o Szwecji? Czy psy mogą występować w operze? I co Saamowie maja wspólnego z Jamesem Bondem? Wszystko to w naszym najnowszym przeglądzie szwedzkich mediów. Tytuł każdego opisanego przez nas artykułu zawiera link z wiadomością w języku szwedzkim, oraz oznaczenie stopnia trudności tekstu, tak abyście poza samym zdobywaniem informacji mogli też poćwiczyć […]

Czytaj więcej

Quiz #127 Ogarniamy słówka z piosenek Disneya!

Kolejna porcja słówek z piosenek Disneya już na Was czeka. Tym razem, dzięki piosence z Toy Story nauczycie się opisywać swojego najlepszego przyjaciela. Lecimy!

Czytaj więcej

Kącik piosenki disneyowskiej #15 – Jag är din bäste vän

Nie wiem, jak Wy, ale ja lubię od czasu przygotować kubek gorącej czekolady, zawinąć się w koc, i zupełnie się wyłączyć, oglądając jakiś film animowany, który pamiętam z dzieciństwa. Nawet jeśli nie jest to Wasza ulubiona forma spędzania czasu, to może lubią to Wasze dzieci. A jeśli ani tego nie lubicie, ani nie macie dzieci […]

Czytaj więcej